Nữ hộ sinh Bệnh viện đa khoa Chương Mỹ tắm, chăm sóc cho em bé mới chào đời.

Hộ sinh - lực lượng nòng cốt nhưng còn thiếu hụt

Trong hệ thống y tế, hộ sinh là một trong những lực lượng thầm lặng nhưng giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Họ thường là lực lượng có mặt đầu tiên tại cộng đồng khi xảy ra tình huống khẩn cấp, trực tiếp cung cấp dịch vụ chăm sóc trước, trong và sau sinh, đồng thời xử lý các vấn đề như bạo lực trên cơ sở giới, các bệnh lây truyền qua đường tình dục và các biến chứng sản khoa.

Theo các báo cáo quốc tế, đội ngũ hộ sinh có khả năng cung cấp tới 90% các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tình dục và sinh sản thiết yếu. Nếu được đầu tư đầy đủ, lực lượng này có thể góp phần ngăn chặn tới 67% số ca tử vong mẹ và 64% số ca tử vong sơ sinh vào năm 2035. Tuy nhiên, hiện nay thế giới lại đang thiếu hụt ít nhất 1 triệu hộ sinh, một con số không chỉ mang ý nghĩa thống kê mà là lời cảnh báo về những khoảng trống trong hệ thống chăm sóc sức khỏe.

Tại Việt Nam, công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em đã đạt nhiều thành tựu đáng ghi nhận, nhưng thực trạng nhân lực hộ sinh vẫn còn những thách thức. Số liệu rà soát thực trạng nhân lực năm 2023 cho thấy, tỷ lệ hộ sinh có trình độ dưới cao đẳng (cần chuẩn hoá) vẫn còn chiếm 24,6%. Bên cạnh đó, số lượng hộ sinh giữ hạng chức danh nghề nghiệp cao (hạng II) còn rất hạn chế, chỉ chiếm 0,01%.

Theo Liên đoàn Hộ sinh Quốc tế, hiện thế giới đang đối mặt với nhiều thách thức như thiên tai, xung đột và biến đổi khí hậu, trong đó phụ nữ và trẻ em gái là những đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Trong bối cảnh đó, hộ sinh đóng vai trò thiết yếu trong việc cung cấp dịch vụ chăm sóc cứu sinh; Bảo đảm sức khỏe sinh sản và quyền của phụ nữ; Duy trì dịch vụ y tế ngay cả trong điều kiện khủng hoảng.

Tuy nhiên, đội ngũ hộ sinh vẫn chưa được tham gia đầy đủ vào các kế hoạch chuẩn bị và ứng phó với khủng hoảng, dẫn đến hạn chế trong việc đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của phụ nữ và trẻ em. Do đó, Liên đoàn Hộ sinh Quốc tế kêu gọi: tăng cường đầu tư cho đào tạo và phát triển nguồn nhân lực hộ sinh; bảo đảm điều kiện làm việc an toàn, chế độ đãi ngộ phù hợp; tạo điều kiện để hộ sinh tham gia vào quá trình xây dựng chính sách và lập kế hoạch y tế; nâng cao vị thế nghề nghiệp và thúc đẩy bình đẳng giới trong lĩnh vực hộ sinh.

Việc trao quyền và đầu tư cho hộ sinh không chỉ giúp cứu sống bà mẹ và trẻ sơ sinh mà còn góp phần xây dựng hệ thống y tế công bằng, hiệu quả và bền vững. Có những khoảnh khắc sinh tử chỉ tính bằng phút, nơi một quyết định đúng có thể giữ lại cả hai cuộc đời. Trong những khoảnh khắc ấy, người hộ sinh không chỉ là nhân viên y tế, mà là điểm tựa của sự sống. Năm 2026, khẩu hiệu truyền thông “Thêm một triệu hộ sinh nữa” vang lên như một lời kêu gọi khẩn thiết nhưng cũng đầy hy vọng. Khi đầu tư cho hộ sinh, chúng ta đang đầu tư cho những ca sinh an toàn, cho những gia đình trọn vẹn và cho tương lai của cả một thế hệ. Đồng thời, nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết về đầu tư toàn diện: từ đào tạo, điều kiện làm việc đến nâng cao vị thế nghề nghiệp và tiếng nói của hộ sinh trong hệ thống y tế.

Trao quyền và đầu tư cho hộ sinh không chỉ giúp cứu sống bà mẹ và trẻ sơ sinh mà còn góp phần xây dựng hệ thống y tế công bằng, hiệu quả.

Hà Nội vào cuộc đồng bộ: Từ truyền thông, tôn vinh đến chính sách biến khẩu hiệu thành hành động thiết thực

Ngày Quốc tế Hộ sinh được Liên đoàn Hộ sinh Quốc tế (ICM) chính thức khởi xướng từ năm 1992 và được tổ chức vào ngày 05 tháng 5 hằng năm. Đây là dịp nhằm tôn vinh những đóng góp quan trọng của đội ngũ hộ sinh trong chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ sơ sinh và sức khỏe sinh sản; Nâng cao nhận thức của cộng đồng về vai trò thiết yếu của hộ sinh trong hệ thống y tế; Kêu gọi các quốc gia, tổ chức tăng cường đầu tư cho phát triển nguồn nhân lực hộ sinh.

Hiện nay, Ngày Quốc tế Hộ sinh đã trở thành sự kiện toàn cầu, được nhiều quốc gia hưởng ứng thông qua các hoạt động truyền thông, đào tạo, tôn vinh và nâng cao năng lực chuyên môn.

Hưởng ứng Ngày Quốc tế Hộ sinh 05/5/2026, ngành Y tế Thủ đô đã nhanh chóng triển khai các hoạt động cụ thể, thể hiện sự chủ động và quyết tâm đưa chủ đề toàn cầu vào thực tiễn địa phương.

Theo chỉ đạo của Sở Y tế Hà Nội, các cơ sở y tế trên địa bàn xây dựng kế hoạch triển khai đồng bộ với nhiều nội dung thiết thực. Trọng tâm là đẩy mạnh truyền thông bằng các hình thức đa dạng như treo băng rôn, khẩu hiệu, đăng tải tin, bài trên các phương tiện truyền thông của đơn vị, địa phương, nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về vai trò của hộ sinh.

Song song với đó, các hội thảo, tọa đàm, sinh hoạt chuyên môn được tổ chức nhằm tạo diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ hộ sinh. Đây còn là cơ hội để kết nối, lan tỏa tinh thần nghề nghiệp và khơi dậy niềm tự hào trong mỗi cán bộ.

Một điểm nhấn quan trọng là việc tổ chức gặp mặt, biểu dương và khen thưởng các cá nhân, tập thể hộ sinh tiêu biểu. Những câu chuyện nghề, những ca sinh khó được xử trí thành công không chỉ là minh chứng cho năng lực chuyên môn mà còn là nguồn cảm hứng mạnh mẽ, góp phần tôn vinh giá trị của nghề hộ sinh.

Đặc biệt, ngành Y tế Thủ đô nhấn mạnh việc lồng ghép nội dung truyền thông về vai trò của hộ sinh trong các chương trình, hoạt động chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em tại địa phương.

Bên cạnh các hoạt động truyền thông và chuyên môn, Hà Nội cũng thực hiện cơ chế chính sách đặc thù nhằm phát triển nguồn nhân lực hộ sinh, đảm bảo việc đào tạo theo tiêu chuẩn quốc tế, thực hiện trả lương công bằng, bảo đảm điều kiện hành nghề an toàn và nâng cao vị thế nghề nghiệp để thu hút nhân lực, đặc biệt tại các vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa.

Thời gian tổ chức các hoạt động từ ngày 01/5 đến 12/5/2026, cao điểm vào ngày 05/5. Tuy nhiên, ý nghĩa của các hoạt động không chỉ nằm ở thời điểm, mà ở cách chúng tạo ra sự chuyển biến thực chất trong nhận thức và hành động của toàn ngành. Các khẩu hiệu truyền thông chính: Thêm một triệu hộ sinh nữa - Vì sự sống của bà mẹ và trẻ em; Đầu tư cho hộ sinh là đầu tư hiệu quả cho sức khỏe cộng đồng; Đẩy mạnh chuẩn hóa và nâng cao năng lực đội ngũ hộ sinh tại tất cả các tuyến; Hộ sinh - lực lượng nòng cốt bảo đảm chăm sóc sức khỏe sinh sản tại cơ sở.

Với vai trò là trung tâm y tế lớn của cả nước, Hà Nội không chỉ thực hiện mà còn có trách nhiệm lan tỏa các mô hình hiệu quả. Khi mỗi cơ sở y tế, mỗi cán bộ hiểu rõ và hành động theo tinh thần của chủ đề “Thêm một triệu hộ sinh nữa”, đó cũng là lúc những thay đổi tích cực bắt đầu từ những điều gần gũi nhất: một ca sinh an toàn, một nụ cười của người mẹ, một tương lai khỏe mạnh cho trẻ em. Đầu tư cho hộ sinh hôm nay chính là đầu tư cho ngày mai. Và trong hành trình ấy, mỗi người hộ sinh dù ở tuyến đầu hay cơ sở đều đang âm thầm giữ nhịp cho sự sống được bắt đầu một cách an toàn và trọn vẹn.

Việt Nam