Báo cáo tại buổi làm việc, Giám đốc Trạm Y tế xã Dân Hoà Trần Văn Huyên cho biết: Từ đầu năm đến ngày 17/8, toàn xã ghi nhận 128 trường hợp mắc sốt xuất huyết. Tổng số ca đang điều trị là 40 trường hợp. Toàn xã ghi nhận 3 ổ dịch, trong đó 2 ổ dịch tại thôn Tảo Dương đã được kiểm soát và kết thúc hoạt động. Riêng ổ dịch tại thôn Áng Phao ghi nhận từ ngày 10/8 vẫn đang hoạt động và có diễn biến phức tạp. Tính đến ngày 17/8, riêng ổ dịch tại thôn Áng Phao đã ghi nhận 19 ca mắc và cả 19 trường hợp vẫn đang được điều trị.

Kiểm tra thực tế để nhìn đúng nguy cơ

Thôn Áng Phao có mật độ dân cư tập trung. Tuy nhiên, theo đánh giá của Trạm Y tế xã, một số hộ dân vẫn còn thói quen sinh hoạt chưa phù hợp với yêu cầu phòng, chống sốt xuất huyết. Phế liệu sinh hoạt như vỏ chai lọ, lốp xe hỏng, mảnh vỡ có khả năng đọng nước vẫn xuất hiện tại một số khu vực trong vườn và nơi công cộng. Một số bể chứa nước không có nắp đậy, dụng cụ chứa nước để ngoài trời và có tình trạng mở nắp thường xuyên. Đây chính là môi trường lí tưởng cho muỗi truyền bệnh đẻ trứng và phát triển thành bọ gậy.

Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương kiểm tra thực tế tại một số hộ gia đình trên địa bàn thôn Áng Phao.

Theo Giám đốc Trạm Y tế xã Dân Hoà Trần Văn Huyên, trong các ngày 11 và 12/8, xã đã tổ chức vệ sinh môi trường, điều tra, giám sát tại khu vực ổ dịch. Tổng số hộ được khoanh vùng là 330 hộ, trong đó đã điều tra, giám sát 287 hộ, đạt 87%; còn 43 hộ vắng mặt. Kết quả cho thấy vẫn còn 27 bể chứa nước phát hiện có bọ gậy. Có 75/287 nhà được kiểm tra phát hiện bọ gậy. Tổng số dụng cụ chứa nước có bọ gậy là 121/287, chỉ số BI ở mức 42,1. Biện pháp sinh học đã xử lý thả 71 con cá. Bên cạnh đó, xã đã phun hoá chất diệt muỗi trưởng thành ngay sau khi kết thúc chiến dịch vệ sinh môi trường tại toàn bộ các hộ gia đình thuộc khu vực ổ dịch thôn Áng Phao và bán kính 200m xung quanh. Tổng số hộ được khoanh vùng phun là 219 hộ, trong đó 195 hộ đã được phun; 24 hộ vắng mặt và 2 hộ từ chối phun. Trong 195 hộ đã phun, mới có 154 hộ được phun triệt để toàn bộ các tầng/phòng, còn 41 hộ chỉ phun tầng 1 hoặc một số phòng.

Đoàn kiểm tra cũng đã đi thực tế tại một số hộ gia đình trên địa bàn thôn Áng Phao để đánh giá việc triển khai các biện pháp phòng, chống dịch không chỉ trên báo cáo mà ngay tại từng hộ dân. Qua kiểm tra, đoàn phát hiện tại một số hộ gia đình vẫn tồn tại các dụng cụ chứa nước có bọ gậy như bể chứa nước, xô, chậu... Đáng chú ý, có hộ gia đình có tới 4 người mắc sốt xuất huyết nhưng trong khuôn viên nhà vẫn còn dụng cụ chứa nước là nơi phát hiện ổ bọ gậy. Thực tế này cho thấy, việc xử lý ổ dịch không thể chỉ dừng lại ở phun hóa chất diệt muỗi. Nếu những nơi muỗi đẻ trứng không được tìm thấy và loại bỏ, sau khi phun hóa chất, lứa muỗi mới vẫn tiếp tục phát triển từ những ổ bọ gậy còn sót lại.

Đoàn kiểm tra phát hiện một số ổ bọ gậy tại các bể chứa nước, xô, chậu… tại một số hộ gia đình.

Địa phương đã chủ động triển khai các biện pháp xử lý ổ dịch, song nguy cơ vẫn chưa được kiểm soát hoàn toàn. Chỉ số bọ gậy và việc còn phát hiện ổ bọ gậy trong các hộ dân cho thấy cần tiếp tục tập trung vào biện pháp cốt lõi là vệ sinh môi trường, loại bỏ, lật úp các dụng cụ chứa nước và xử lý triệt để các ổ bọ gậy. Cần điều tra các điểm nguy cơ, tổng vệ sinh môi trường ít nhất 2 lần/tuần. Phân công mỗi cộng tác viên phụ trách từ 30 - 50 hộ gia đình để giám sát các điểm nguy cơ. Mời các đơn vị như công an, quân đội cùng vào cuộc để nâng cao hiệu quả phòng, chống dịch. Bên cạnh đó, truyền thông đến người dân cần phải khai báo tại các điểm y tế khi có triệu chứng sốt, nghi ngờ mắc sốt xuất huyết. Đồng thời, bổ sung thêm trang thiết bị như máy phun ULV, hoá chất, cá, màn... phục vụ công tác phòng, chống dịch.

Đoàn kiểm tra lấy mẫu bọ gậy để định loại.

Huy động mọi nguồn lực xử lý tận gốc ổ bọ gậy, không để sốt xuất huyết tiếp tục phát sinh ca bệnh mới

Qua kiểm tra thực tế, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương ghi nhận xã Dân Hòa cũng đã chủ động trong công tác phòng, chống sốt xuất huyết. Ngay khi xuất hiện ổ dịch, địa phương đã tổ chức điều tra, giám sát, vệ sinh môi trường và phun hóa chất xử lý. Tuy nhiên, kiểm tra tại thực địa cho thấy vẫn còn những vấn đề cần chấn chỉnh. Tại một số hộ dân, đoàn kiểm tra vẫn phát hiện dụng cụ chứa nước có bọ gậy. Vì vậy, xã Dân Hòa không được chủ quan, nhất là trong thời điểm dịch còn tiềm ẩn nguy cơ diễn biến phức tạp.

Lật úp, loại bỏ các dụng cụ chứa nước nguy cơ phát sinh bọ gậy tại các hộ gia đình.

Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương đề nghị xã rà soát lại toàn bộ máy móc, trang thiết bị phục vụ phòng, chống sốt xuất huyết, đồng thời phân công rõ trách nhiệm cho từng tổ, đội. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố sẽ hỗ trợ xã mượn thêm máy phun ULV để phục vụ công tác xử lý ổ dịch trong thời gian này.

"Diệt bọ gậy vẫn là khâu quan trọng và có tính quyết định, là biện pháp căn cơ nhất. Vì vậy, địa phương cần rà soát kỹ tất cả những khu vực có nguy cơ phát sinh bọ gậy, nhất là nơi có các dụng cụ chứa nước. Không chỉ chú ý đến cống rãnh hay những điểm nước đọng lớn, mà cả những nơi rất nhỏ, dễ bị bỏ qua như nguồn nước từ điều hòa chảy ra, các vật dụng chứa nước trong chăn nuôi..." - Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương nhấn mạnh

Việc phun hóa chất cũng không đồng nghĩa với việc đã xử lý xong ổ dịch. Nếu các ổ bọ gậy vẫn còn, chỉ vài ngày sau muỗi có thể tiếp tục phát sinh. Do đó, cần làm đúng trình tự: tổng vệ sinh môi trường, lật úp hoặc xử lý các dụng cụ chứa nước, sau đó mới tiến hành phun hóa chất và phải bảo đảm phun đúng kỹ thuật.

Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương nhấn mạnh diệt bọ gậy vẫn là biện pháp căn cơ nhất trong phòng, chống sốt xuất huyết.

Công tác phòng, chống dịch sốt xuất huyết không thể chỉ trông chờ vào lực lượng y tế. Xã cần huy động các đơn vị, tổ chức và người dân cùng tham gia; đồng thời có sự phối hợp của lực lượng công an, quân đội để nâng cao hiệu quả phòng, chống dịch. Bên cạnh đó, cần đánh giá nguy cơ hằng tuần, cũng như đánh giá trước và sau mỗi đợt tổng vệ sinh môi trường để kịp thời nhận diện những khu vực có nguy cơ cao. Trạm y tế xã cần tham mưu UBND xã thành lập các tổ phòng, chống dịch bệnh truyền nhiễm chủ động, phân công nhiệm vụ cụ thể và theo dõi sát tình hình dịch tại địa bàn.

Công tác truyền thông cũng cần được làm thường xuyên, trên nhiều kênh, đặc biệt là các nhóm Zalo tại khu dân cư. Thông tin không nên chỉ truyền đạt một chiều mà cần có sự trao đổi, tiếp nhận phản ánh và phản hồi từ người dân. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố sẽ hỗ trợ xã xây dựng bản đồ đánh giá nguy cơ, qua đó giúp địa phương nhận diện rõ hơn những khu vực cần tập trung xử lý. Trên hệ thống sẽ tích hợp mã QR để người dân có thể truy cập và chủ động khai báo.

Phòng, chống sốt xuất huyết không chỉ là chuyện phun hóa chất. Quan trọng nhất vẫn là phát hiện và loại bỏ nơi sinh sản của muỗi, làm sạch môi trường và huy động được người dân cùng tham gia. Chỉ khi xử lý được từ những nguồn phát sinh nhỏ nhất thì việc kiểm soát dịch mới đạt hiệu quả bền vững.

Xã Dân Hoà sẽ tiếp tục huy động mọi nguồn lực cùng vào cuộc tổng vệ sinh môi trường để công tác phòng, chống sốt xuất huyết đạt hiệu quả cao nhất.

Tiếp thu ý kiến của đoàn kiểm tra, đồng chí Mai Xuân Trường - Bí thư Đảng uỷ xã Dân Hòa cho biết: xã xác định phòng, chống sốt xuất huyết là nhiệm vụ cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục huy động các đoàn thể, tổ dân phố, lực lượng đoàn viên và cộng đồng dân cư cùng tham gia vệ sinh môi trường, kiểm tra các hộ gia đình, thu gom phế liệu và xử lý các dụng cụ có khả năng chứa nước. Bí thư Đảng uỷ xã Dân Hòa cũng nghiêm túc tiếp thu những tồn tại mà đoàn kiểm tra chỉ ra, nhất là tình trạng vẫn còn hộ gia đình có bọ gậy sau khi đã triển khai vệ sinh môi trường và xử lý ổ dịch. Xã sẽ tiếp tục rà soát lại các hộ dân, đặc biệt là những hộ có người mắc sốt xuất huyết và những khu vực nguy cơ, tổng vệ sinh môi trường sạch sẽ, loại bỏ các ổ bọ gậy trước khi tiến hành phun hoá chất…

Phòng, chống sốt xuất huyết phải chuyển từ cách làm theo đợt sang duy trì thường xuyên. Mỗi gia đình cần tự kiểm tra nhà mình, thu gom phế liệu, lật úp các dụng cụ chứa nước không sử dụng, đậy kín các bể chứa nước và xử lý ngay khi phát hiện bọ gậy. Đối với những trường hợp sốt nghi mắc sốt xuất huyết cần khai báo ngay để được hướng dẫn khám, điều trị.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hà Nội sẽ tiếp tục phối hợp với địa phương theo dõi sát diễn biến ổ dịch, hướng dẫn chuyên môn và hỗ trợ xử lý khi cần thiết. Các lực lượng tại cơ sở cần chủ động phát hiện sớm ca bệnh mới, khoanh vùng kịp thời, không để dịch lan sang các khu vực lân cận.

Sốt xuất huyết không phải là câu chuyện của riêng ngành y tế. Một chiếc lốp xe cũ, một chai nhựa, một chiếc xô không được úp lại hay một bể nước không có nắp đều có thể trở thành nơi muỗi sinh sản. Khi những vật dụng nhỏ đó còn tồn tại, nguy cơ dịch vẫn còn. Từng hộ gia đình phải thực sự trở thành một điểm giám sát và mỗi người dân phải tự kiểm tra, tự loại bỏ nơi sinh sản của muỗi ngay trong chính ngôi nhà của mình. Đó cũng là cách thiết thực nhất để những nỗ lực của ngành y tế và chính quyền địa phương trong phòng, chống sốt xuất huyết không chỉ dừng lại ở một đợt ra quân, mà tạo thành thói quen phòng bệnh thường xuyên trong cộng đồng.

Việt Nam