Những hình ảnh tưởng chừng quen thuộc này tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với người tham gia giao thông, đặc biệt là trẻ em, người cao tuổi; đồng thời làm gia tăng nguy cơ bị chó cắn và phơi nhiễm với vi rút dại. Việc quản lý vật nuôi không chỉ là trách nhiệm của mỗi gia đình mà còn là hành động thiết thực để bảo vệ sức khỏe, tính mạng và sự an toàn của cộng đồng.
Ở các tuyến đường liên thôn, liên xã, khu vực gần chợ, trường học hoặc khu dân cư, không khó để bắt gặp những con chó không có người trông giữ chạy trên đường, băng qua các phương tiện đang lưu thông. Có trường hợp chó bất ngờ lao ra đường khiến người đi xe máy phải phanh gấp, tiềm ẩn nguy cơ va chạm, tai nạn giao thông. Với người đi bộ, nhất là trẻ nhỏ và người cao tuổi, việc gặp chó không được kiểm soát cũng có thể gây tâm lý hoảng sợ, dẫn đến té ngã hoặc bị tấn công.
Đáng lo ngại, việc chó thả rông không được quản lý chặt chẽ có thể tiếp xúc với chó, mèo không rõ nguồn gốc, động vật mắc bệnh hoặc mang mầm bệnh. Khi xảy ra tình huống cắn người, việc xác định chủ nuôi, theo dõi tình trạng sức khỏe và lịch sử tiêm phòng của con vật cũng gặp nhiều khó khăn.
Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm do vi rút dại gây ra, lây truyền chủ yếu từ động vật sang người qua vết cắn, vết cào hoặc khi nước bọt của động vật mắc bệnh tiếp xúc với vùng da bị tổn thương, niêm mạc, khi đã phát bệnh, tỷ lệ tử vong gần như 100%. Tuy nhiên, bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu người bị phơi nhiễm được xử trí đúng cách và tiêm vắc xin, huyết thanh kháng dại kịp thời.

Không khó để bắt gặp chó thả rông, tự do chạy trên đường, không có người quản lý hoặc không được trang bị biện pháp bảo đảm an toàn tại các
tuyến đường ở ngoại thành Hà Nội.
Trong giai đoạn 2020-2022, mỗi năm Hà Nội ghi nhận 1-2 trường hợp tử vong vì bệnh dại. Từ năm 2023 đến nay, Hà Nội không ghi nhận người mắc dại nhưng vẫn liên tục xuất hiện các ổ dịch dại trên chó. Trong 3 năm từ 2023 đến 2025, Hà Nội ghi nhận 14 ổ dịch tại 8 phường, xã. Riêng từ đầu năm 2026 đến nay, thành phố ghi nhận 8 ổ dịch chó dại tại 6 xã gồm: Đoài Phương 3 ổ dịch, Hạ Bằng 2 ổ dịch, Hòa Lạc 1 ổ dịch, Kiều Phú 1 ổ dịch, Thạch Thất 1 ổ dịch và Yên Xuân 1 ổ dịch. Thực tế này cho thấy, nếu việc quản lý đàn chó, mèo và tiêm phòng vắc xin dại không được thực hiện nghiêm túc, nguy cơ lây truyền bệnh trong cộng đồng vẫn có thể xảy ra.
Chính phủ ban hành Nghị định số 204/2026/NĐ-CP ngày 11/6/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thú y. Theo đó, phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với một trong các hành vi: Không tiêm phòng vắc-xin phòng bệnh Dại cho động vật bắt buộc phải tiêm phòng; không đeo rọ mõm cho chó hoặc không xích giữ chó, không có người dắt khi đưa chó ra nơi công cộng.
Bên cạnh đó, Nghị định số 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ cũng quy định hành vi thả rông động vật nuôi trong đô thị hoặc nơi công cộng bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng. Trường hợp để động vật nuôi gây thương tích hoặc gây thiệt hại tài sản cho tổ chức, cá nhân khác, chủ nuôi có thể bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng.
Như vậy, việc nuôi chó không chỉ dừng lại ở chăm sóc, cho ăn mà còn đòi hỏi chủ nuôi phải có trách nhiệm quản lý, kiểm soát vật nuôi trong mọi tình huống, bởi hành vi và phản ứng của động vật có thể thay đổi khi gặp người lạ, tiếng động lớn hoặc các tác nhân kích thích bất ngờ.
Cùng với việc quản lý vật nuôi, tiêm vắc xin phòng bệnh dại đầy đủ, đúng lịch cho chó, mèo là biện pháp quan trọng nhằm kiểm soát nguồn lây trong cộng đồng. Người dân cần đưa vật nuôi đi tiêm phòng theo hướng dẫn của cơ quan thú y, lưu giữ thông tin tiêm chủng và thực hiện tiêm nhắc lại theo quy định. Đồng thời, cần thường xuyên theo dõi sức khỏe của vật nuôi. Khi phát hiện chó, mèo có biểu hiện bất thường như đột ngột hung dữ, cắn người vô cớ, chảy nhiều nước dãi, đi lại bất thường hoặc chết không rõ nguyên nhân, người dân cần tránh tiếp xúc trực tiếp và thông báo cho chính quyền địa phương, cơ quan thú y để được hướng dẫn xử lý.
Đối với các gia đình có trẻ nhỏ, cha mẹ cần hướng dẫn trẻ không tự ý tiếp cận, trêu chọc, đuổi bắt hoặc chơi đùa với chó, mèo lạ. Không nên để trẻ ở một mình với vật nuôi, kể cả chó, mèo trong gia đình. Khi đi qua khu vực có chó không được kiểm soát, người dân cần giữ khoảng cách an toàn, không kích động hoặc có hành động khiến con vật hoảng sợ, hung dữ.
Đặc biệt, khi bị chó, mèo cắn, cào hoặc liếm vào vùng da bị trầy xước, người dân cần nhanh chóng rửa kỹ vết thương dưới vòi nước sạch với xà phòng liên tục ít nhất 15 phút, sau đó sát khuẩn bằng dung dịch phù hợp và đến ngay cơ sở y tế để được tư vấn, chỉ định tiêm vắc xin phòng dại và huyết thanh kháng dại khi cần thiết. Không tự ý đắp lá, bôi thuốc nam, sử dụng các phương pháp điều trị dân gian hoặc chờ theo dõi con vật tại nhà rồi mới đi khám. Việc chậm trễ xử trí và tiêm phòng sau phơi nhiễm có thể khiến người bị chó cắn bỏ lỡ cơ hội dự phòng bệnh.
Để hạn chế tình trạng chó thả rông, không được kiểm soát trên các tuyến đường và khu dân cư, bên cạnh ý thức của chủ nuôi cần có sự vào cuộc thường xuyên của chính quyền cơ sở, lực lượng chức năng và các tổ chức đoàn thể. Công tác tuyên truyền cần được thực hiện thường xuyên tại khu dân cư, tổ dân phố, thôn, xóm; nhắc nhở các hộ nuôi chó, mèo chấp hành quy định về quản lý vật nuôi, tiêm phòng bệnh dại và bảo đảm an toàn khi đưa vật nuôi ra nơi công cộng. Những trường hợp cố tình vi phạm cần được kiểm tra, xử lý theo quy định.
CDC Hà Nội