Huyết áp không chỉ chịu ảnh hưởng bởi tuổi tác, yếu tố di truyền hay mức độ vận động thể lực, mà còn liên quan chặt chẽ đến chế độ dinh dưỡng hằng ngày. Đặc biệt ở người cao tuổi, người có bệnh lý tim mạch, đái tháo đường hoặc thừa cân, việc ăn uống thiếu khoa học có thể khiến huyết áp tăng cao và khó kiểm soát hơn.

Theo các bác sĩ Bệnh viện Lão khoa Hà Nội, dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa và hỗ trợ kiểm soát tăng huyết áp. Những thay đổi nhỏ trong bữa ăn hằng ngày có thể giúp giảm nguy cơ biến chứng tim mạch, đột quỵ và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Muối và natri – “thủ phạm” khiến huyết áp tăng cao

Một trong những yếu tố dinh dưỡng ảnh hưởng rõ rệt nhất đến huyết áp là lượng muối tiêu thụ hằng ngày. Khi ăn quá nhiều muối, cơ thể sẽ giữ nước nhiều hơn, làm tăng thể tích máu và gia tăng áp lực lên thành mạch máu, từ đó khiến huyết áp tăng.

Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người trưởng thành chỉ nên sử dụng dưới 5g muối mỗi ngày để góp phần phòng ngừa tăng huyết áp và bệnh tim mạch.

Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều người đang tiêu thụ lượng muối vượt mức khuyến nghị mà không hề nhận ra. Natri không chỉ có trong muối ăn mà còn “ẩn” trong nhiều thực phẩm quen thuộc như nước mắm, bột canh, hạt nêm, mì ăn liền, đồ hộp, xúc xích, giò chả, dưa cà muối hay các loại thực phẩm chế biến sẵn.

Các bác sĩ Bệnh viện Lão khoa Hà Nội khuyến cáo người dân nên tập thói quen ăn nhạt dần, hạn chế đồ ăn mặn và giảm sử dụng thực phẩm chế biến sẵn để hỗ trợ kiểm soát huyết áp hiệu quả hơn.

Kali giúp cân bằng huyết áp

Nếu natri làm huyết áp tăng thì kali lại có vai trò hỗ trợ cân bằng tác động của natri trong cơ thể. Kali giúp đào thải bớt natri qua nước tiểu, đồng thời góp phần thư giãn thành mạch máu.

Nguồn thực phẩm giàu kali khá đa dạng, bao gồm rau xanh, chuối, cam, bưởi, khoai lang, bí đỏ, cà chua và các loại đậu. Việc bổ sung hợp lý các thực phẩm này vào khẩu phần ăn hằng ngày có thể hỗ trợ tốt cho người tăng huyết áp.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng người mắc bệnh thận mạn, suy thận hoặc đang sử dụng thuốc giữ kali không nên tự ý bổ sung quá nhiều kali nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.

Chất béo không lành mạnh ảnh hưởng đến thành mạch

Việc tiêu thụ quá nhiều chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa cũng là yếu tố làm tăng nguy cơ tăng huyết áp và bệnh tim mạch.

Các loại thực phẩm như mỡ động vật, da gia cầm, thịt đỏ nhiều mỡ, đồ chiên rán, bánh kẹo công nghiệp hay thức ăn nhanh có thể làm tăng mỡ máu, thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch. Khi thành mạch mất đi độ đàn hồi, huyết áp sẽ khó kiểm soát hơn.

Để bảo vệ tim mạch, các bác sĩ khuyến nghị nên ưu tiên các nguồn đạm lành mạnh như cá, thịt nạc, đậu phụ, đậu đỗ; đồng thời lựa chọn các phương pháp chế biến như hấp, luộc thay vì chiên rán nhiều dầu mỡ.

Đường và tinh bột tinh chế làm tăng nguy cơ tim mạch

Không chỉ muối hay chất béo, việc tiêu thụ quá nhiều đường bổ sung và tinh bột tinh chế cũng có thể tác động tiêu cực đến huyết áp.

Các loại nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo, đồ uống nhiều đường hay thực phẩm chế biến từ tinh bột tinh chế có thể gây tăng cân, béo bụng và rối loạn đường huyết. Đây đều là những yếu tố nguy cơ của tăng huyết áp và bệnh tim mạch.

Các bác sĩ Bệnh viện Lão khoa Hà Nội khuyến cáo nên hạn chế đồ ngọt, tăng cường rau xanh, trái cây tươi và sử dụng ngũ cốc nguyên hạt để duy trì cân nặng hợp lý và hỗ trợ ổn định huyết áp.

Rượu bia và đồ uống kích thích cần sử dụng có kiểm soát

Rượu bia có thể làm tăng huyết áp, giảm hiệu quả của thuốc điều trị và làm gia tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim. Trong khi đó, cà phê, trà đặc hay nước tăng lực có thể khiến huyết áp tăng tạm thời ở những người nhạy cảm.

Do đó, người có nguy cơ tăng huyết áp hoặc đang điều trị bệnh lý tim mạch cần hạn chế sử dụng rượu bia, không lạm dụng cà phê hay các loại đồ uống kích thích.

Thay đổi từ những thói quen nhỏ trong bữa ăn hằng ngày

Theo Bệnh viện Lão khoa Hà Nội, kiểm soát huyết áp không chỉ phụ thuộc vào thuốc điều trị mà còn cần duy trì lối sống khoa học và chế độ dinh dưỡng hợp lý.

Mỗi người nên bắt đầu từ những thay đổi đơn giản như:

- Ăn nhạt hơn;

- Tăng rau xanh và trái cây;

- Chọn nguồn đạm lành mạnh;

- Giảm thực phẩm chế biến sẵn;

- Hạn chế đồ ngọt;

- Giảm rượu bia và đồ uống kích thích.

Đặc biệt, người cao tuổi và người có bệnh nền tim mạch cần theo dõi huyết áp thường xuyên, khám sức khỏe định kỳ để được bác sĩ tư vấn chế độ dinh dưỡng phù hợp cũng như điều chỉnh điều trị kịp thời khi cần thiết.

Bệnh viện Lão khoa Hà Nội khuyến nghị người dân không nên chủ quan với tình trạng tăng huyết áp bởi đây là bệnh lý mạn tính nguy hiểm, có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như đột quỵ, suy tim, nhồi máu cơ tim và suy thận nếu không được kiểm soát tốt. Dinh dưỡng không thay thế thuốc điều trị nhưng là nền tảng quan trọng giúp bảo vệ tim mạch và kiểm soát huyết áp tốt hơn.

Mai Trang