Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt dễ lây lan trong môi trường nhà trẻ, mẫu giáo và trường học. Trước thềm năm học mới, khi trẻ trở lại lớp và tiếp xúc tập trung, nguy cơ lây truyền bệnh càng cần được chủ động kiểm soát. Phòng bệnh từ sớm, phát hiện dấu hiệu bất thường kịp thời và xử trí đúng cách sẽ giúp bảo vệ sức khỏe trẻ, hạn chế nguy cơ dịch bệnh lan rộng trong cộng đồng.

Đồ dùng, đồ chơi, các bề mặt thường xuyên tiếp xúc được vệ sinh, làm sạch và khử khuẩn bằng Cloramin B theo đúng quy định.

Theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, cả nước ghi nhận gần 100.000 trường hợp mắc bệnh tay chân miệng trong 8,5 tháng đầu năm 2026 (cao hơn 2,5 lần so với cùng kỳ năm 2025). Trong đó, số mắc ghi nhận khoảng 3.000 trường hợp mỗi tuần trong 4 tuần gần đây và số mắc còn cao ở một số địa phương. Trong 4 tuần gần đây, trung bình mỗi tuần cả nước ghi nhận trên 3.000 ca mắc bệnh tay chân miệng, chủ yếu tập trung ở các tỉnh thành phố lớn, đặc biệt là khu vực miền nam.

Tại Hà Nội, theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố (CDC) Hà Nội, lũy tích từ đầu năm đến nay ghi nhận hơn 4.700 trường hợp mắc tay chân miệng. Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus gây ra, lây qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp. Bệnh có thể bùng phát thành dịch nếu không được kiểm soát tốt.

Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus gây ra, lây qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp. Bệnh có thể bùng phát thành dịch nếu không được kiểm soát tốt. Bệnh lưu hành quanh năm và thường có xu hướng gia tăng cao vào tháng 9 và tháng 10. Đây cũng là thời điểm trẻ bắt đầu năm học mới, tăng tiếp xúc và sinh hoạt tập thể.

Sẵn sàng cho năm học mới không chỉ dừng lại ở việc chỉnh trang trường lớp, sắp xếp cơ sở vật chất, công tác vệ sinh môi trường, phòng chống dịch bệnh đặc biệt là tay chân miệng và sốt xuất huyết được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng trước khi đón trẻ trở lại trường. Cô Phạm Thị Hoa, Hiệu Trưởng Trường Mầm non Tân Ước, xã Dân Hòa, Hà Nội cho biết, với đặc thù trẻ mầm non còn nhỏ, sức đề kháng và khả năng tự bảo vệ sức khỏe chưa hoàn thiện, nhà trường xác định chăm sóc sức khỏe, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm và chủ động phòng, chống dịch bệnh là những nhiệm vụ trọng tâm, phải được thực hiện thường xuyên, ngay từ trước khi năm học mới bắt đầu. Tại các điểm trường, các phân hiệu, nhà trường đã xây dựng kế hoạch cụ thể, phân công rõ trách nhiệm cho từng cán bộ, giáo viên, nhân viên tổ chức tổng vệ sinh toàn bộ khuôn viên, lớp học. Đối với đồ dùng, đồ chơi, các bề mặt thường xuyên tiếp xúc, nhà trường thực hiện vệ sinh, làm sạch và khử khuẩn bằng Cloramin B theo đúng quy định, bảo đảm môi trường học tập an toàn, sạch sẽ cho trẻ khi trở lại trường. Bên cạnh đó, nhà trường đặc biệt chú trọng vệ sinh môi trường bên ngoài lớp học. Các nhóm giáo viên được phân công tổng vệ sinh sân trường, khu vực sân vườn, làm sạch và kiểm tra hệ thống đồ chơi ngoài trời. Những thiết bị có dấu hiệu xuống cấp, hư hỏng được rà soát để kịp thời sửa chữa, thay thế, qua đó chủ động phòng ngừa tai nạn thương tích và bảo đảm an toàn cho trẻ trong quá trình học tập, vui chơi.

Nhằm tăng cường công tác phòng bệnh, ngành y tế Hà Nội đã yêu cầu các đơn vị chủ động giám sát, xử lý bệnh truyền nhiễm. Đặc biệt, ngành y tế yêu cầu các đơn vị tăng cường giám sát tại cộng đồng, trường học và phòng khám để phát hiện sớm ca mắc và ổ dịch, tổ chức điều tra, xử lý, hướng dẫn cách ly. Trạm Y tế thực hiện quản lý, theo dõi sức khỏe ca tay chân miệng và người tiếp xúc; tăng cường giám sát, phát hiện sớm ca bệnh trong cộng đồng thông qua hệ thống khám chữa bệnh và trường học. Thực hiện điều tra dịch tễ, xử lý ca bệnh trong vòng 24 đến 48 giờ và đảm bảo chế độ báo cáo đầy đủ, kịp thời theo quy định; các trường mầm non, tiểu học được yêu cầu tăng cường giám sát, phát hiện sớm ca bệnh tại lớp học. Đồng thời, thực hiện tốt “3 sạch”" gồm ăn uống sạch, ở sạch và bàn tay sạch, bên cạnh đó thường xuyên vệ sinh, khử khuẩn đồ chơi, bề mặt tiếp xúc, hướng dẫn trẻ và giáo viên rửa tay đúng cách, theo dõi sức khỏe hằng ngày. Ngoài ra, thực hiện cách ly trẻ mắc bệnh, không đến lớp trong thời gian lây nhiễm, phối hợp với phụ huynh chăm sóc trẻ tại nhà.

Bác sĩ thăm khám cho trẻ và khuyến cáo phụ huynh chủ động phòng chống tay chân miệng cho trẻ.

Bệnh tay chân miệng có thể phòng ngừa hiệu quả bằng những biện pháp vệ sinh đơn giản được thực hiện thường xuyên tại gia đình và trường học. Tuy nhiên, nếu các biện pháp vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường và phát hiện sớm trẻ mắc bệnh không được thực hiện tốt, nguy cơ lây truyền bệnh có thể gia tăng. Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đề nghị người dân không chủ quan, chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh, bảo vệ sức khỏe cho trẻ và cộng đồng.

Để chủ động phòng bệnh tay chân miệng, bảo vệ sức khỏe trẻ em, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo cha mẹ, người chăm sóc trẻ và các cơ sở giáo dục thực hiện “3 SẠCH” để phòng bệnh. Cụ thể, ăn uống sạch: Thực hiện ăn chín, uống chín, sử dụng nước sạch trong sinh hoạt. Dụng cụ ăn uống của trẻ phải được vệ sinh sạch sẽ trước khi sử dụng. Không cho trẻ dùng chung khăn mặt, khăn tay, cốc, bát, thìa và các vật dụng cá nhân; Ở sạch: Thường xuyên làm sạch nơi ở, lớp học và khu vực trẻ vui chơi. Lau sạch các bề mặt và vật dụng trẻ thường xuyên tiếp xúc như đồ chơi, dụng cụ học tập, bàn ghế, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang và sàn nhà bằng xà phòng hoặc chất tẩy rửa thông thường. Giữ nhà ở, lớp học thông thoáng, sạch sẽ; thu gom và xử lý chất thải, tã của trẻ hợp vệ sinh; Bàn tay sạch: Trẻ, cha mẹ và người chăm sóc trẻ cần thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt: trước khi chế biến thức ăn; trước khi ăn hoặc cho trẻ ăn; sau khi đi vệ sinh; sau khi thay tã, vệ sinh cho trẻ; sau khi chăm sóc trẻ mắc hoặc nghi mắc bệnh.

Để chủ động phòng bệnh tại nhà trẻ, trường mầm non và cơ sở giáo dục, các cơ sở giáo dục, đặc biệt là nhà trẻ và trường mầm non, cần bảo đảm có đủ nước sạch, xà phòng và nơi rửa tay thuận tiện cho trẻ và người chăm sóc trẻ. Hướng dẫn và duy trì thói quen rửa tay bằng xà phòng cho trẻ. Thường xuyên làm sạch lớp học, đồ chơi, dụng cụ học tập và các bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc.

Theo dõi sức khỏe của trẻ trong thời gian ở trường để phát hiện sớm các biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh. Khi phát hiện trẻ có biểu hiện sốt, loét miệng hoặc xuất hiện phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, mông hoặc các biểu hiện nghi ngờ khác, cần thông báo cho cha mẹ hoặc người chăm sóc trẻ để đưa trẻ đi khám và được tư vấn kịp thời.

Khi ghi nhận các trường hợp mắc bệnh hoặc có biểu hiện bất thường tập trung trong cùng lớp, nhóm trẻ, cần chủ động phối hợp với cơ quan y tế địa phương để được hướng dẫn các biện pháp phòng, chống phù hợp.

Đặc biệt, khi trẻ có biểu hiện nghi mắc tay chân miệng, khuyến cáo cha mẹ và người chăm sóc trẻ cho trẻ nghỉ học, hạn chế tiếp xúc gần với trẻ khác và theo dõi sức khỏe của trẻ. Không dùng chung đồ dùng cá nhân, dụng cụ ăn uống với trẻ khác. Tăng cường vệ sinh bàn tay, đồ chơi, vật dụng và các bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc. Đưa trẻ đến cơ sở y tế để được khám, tư vấn và hướng dẫn chăm sóc phù hợp. Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi trẻ có các dấu hiệu bất thường như sốt cao hoặc sốt khó hạ; giật mình nhiều; run tay, chân; quấy khóc bất thường hoặc li bì; nôn nhiều; thở bất thường hoặc có biểu hiện sức khỏe diễn biến xấu.

Bệnh tay chân miệng có thể phòng ngừa hiệu quả bằng những biện pháp vệ sinh đơn giản được thực hiện thường xuyên tại gia đình và trường học.

Thắng Đạt