Thời điểm giao mùa, các bệnh lý đường hô hấp ở trẻ nhỏ có xu hướng gia tăng, trong đó có những bệnh do virus hợp bào hô hấp (RSV) gây ra. Bệnh có thể khởi phát với các triệu chứng giống cảm lạnh thông thường nhưng diễn biến nặng ở trẻ sơ sinh, trẻ sinh non và trẻ có bệnh lý nền. Theo khuyến cáo của các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai, cha mẹ cần theo dõi sát nhịp thở, khả năng bú và trạng thái tỉnh táo của trẻ để phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường, đưa trẻ đi khám kịp thời.

RSV gây nhiễm trùng đường hô hấp ở trẻ

Virus hợp bào hô hấp (RSV) là một trong những tác nhân phổ biến gây nhiễm trùng đường hô hấp ở trẻ em. Virus có thể gây bệnh ở đường hô hấp trên với các biểu hiện nhẹ, nhưng cũng có thể gây viêm tiểu phế quản, viêm phổi và dẫn đến suy hô hấp, đặc biệt ở trẻ nhỏ.

Đường lây của virus hợp bào hô hấp (RSV) chủ yếu thông qua quá trình tiếp xúc trực tiếp với dịch mũi, dịch nước bọt hoặc từ tay của người mang virus. Thời gian virus RSV có thể tồn tại trong đường hô hấp của cả người bệnh lẫn người mang virus mà không có triệu chứng là trong khoảng 2 tuần. Đối với trường hợp người suy giảm miễn dịch, virus có thể tồn tại trong khoảng thời gian lên tới 6 tuần.

Điều đáng lưu ý là các triệu chứng ban đầu của bệnh thường không đặc hiệu, dễ nhầm với cảm lạnh thông thường. Trẻ có thể sổ mũi, nghẹt mũi, ho, sốt nhẹ hoặc quấy khóc. Sau đó, một số trẻ xuất hiện khò khè, thở nhanh, bú kém và có biểu hiện thở gắng sức khi bệnh tiến triển.

Không phải tất cả trẻ nhiễm RSV đều diễn biến nặng. Tuy nhiên, ở trẻ nhỏ, tình trạng bệnh có thể thay đổi nhanh chóng. Vì vậy, cha mẹ không nên chỉ dựa vào nhiệt độ cơ thể để đánh giá mức độ bệnh mà cần quan sát nhịp thở, màu sắc da môi, khả năng bú và mức độ tỉnh táo của trẻ.

Nhận biết sớm dấu hiệu khó thở ở trẻ

Theo các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai, khi trẻ mắc bệnh đường hô hấp, cha mẹ cần chú ý những dấu hiệu như thở nhanh hơn bình thường, khò khè, thở gắng sức, phập phồng cánh mũi hoặc bú ít hơn mọi ngày.

Đặc biệt, dấu hiệu rút lõm lồng ngực khi trẻ hít vào cần được quan tâm. Nếu xuất hiện biểu hiện này, trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế để đánh giá và xử trí kịp thời.

Cha mẹ cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay khi trẻ có biểu hiện khó thở rõ rệt, thở gắng sức, rút lõm lồng ngực, thở rên, tím môi hoặc da, có những cơn ngừng thở hay thở ngắt quãng. Trẻ li bì, khó đánh thức, bỏ bú hoàn toàn, không thể uống, nôn nhiều hoặc có co giật cũng là những dấu hiệu nguy hiểm cần được xử trí khẩn cấp.

Với trẻ sơ sinh, trẻ sinh non và trẻ mắc bệnh tim, phổi mạn tính hoặc có bệnh lý nền, gia đình cần đặc biệt thận trọng. Ở nhóm trẻ này, RSV có thể gây biến chứng nặng hơn, trong khi biểu hiện ban đầu đôi khi không rõ ràng. Khi trẻ có dấu hiệu bất thường, cha mẹ nên chủ động đưa trẻ đi khám, không chờ đến khi sốt cao hoặc khó thở nghiêm trọng mới tìm kiếm sự trợ giúp y tế.

Chủ động phòng ngừa RSV, bảo vệ sức khỏe trẻ

Bên cạnh việc nhận biết sớm triệu chứng, thực hiện các biện pháp phòng ngừa là yếu tố quan trọng giúp hạn chế nguy cơ lây nhiễm RSV và các bệnh đường hô hấp khác ở trẻ nhỏ.

Cha mẹ và người chăm sóc cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng trước khi tiếp xúc, cho trẻ ăn hoặc chăm sóc trẻ. Hạn chế cho trẻ tiếp xúc gần với người đang ho, sổ mũi hoặc có dấu hiệu mắc bệnh hô hấp; không để người đang bị bệnh hôn trẻ, đặc biệt ở vùng mặt và bàn tay. Khi trong gia đình có người mắc bệnh, cần tăng cường vệ sinh các bề mặt thường xuyên tiếp xúc và giữ không gian sinh hoạt sạch sẽ, thông thoáng.

Gia đình cũng cần bảo vệ trẻ khỏi khói thuốc lá, khói bụi và các tác nhân gây kích ứng đường hô hấp. Khi trẻ có biểu hiện sổ mũi, nghẹt mũi hoặc ho, cha mẹ nên theo dõi sát tình trạng sức khỏe của trẻ.

Đặc biệt, không tự ý sử dụng kháng sinh khi trẻ có biểu hiện ho, sốt hoặc khò khè. Kháng sinh không có tác dụng tiêu diệt virus RSV và chỉ được sử dụng khi có chỉ định của bác sĩ trong những trường hợp phù hợp. Cha mẹ cũng không nên tự ý cho trẻ dùng thuốc ho, thuốc cảm hoặc các loại thuốc điều trị khác khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.

Các biện pháp dự phòng RSV có thể được cân nhắc tùy theo độ tuổi, tình trạng sức khỏe và nguy cơ của trẻ. Vì vậy, cha mẹ nên trao đổi với bác sĩ về những lựa chọn dự phòng phù hợp, nhất là đối với trẻ sơ sinh, trẻ sinh non và trẻ có bệnh lý nền.

Các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai khuyến cáo, bệnh đường hô hấp do RSV có thể khởi phát với những triệu chứng nhẹ nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ diễn biến nặng ở trẻ nhỏ. Việc theo dõi sát nhịp thở, khả năng bú và trạng thái tỉnh táo, nhận biết kịp thời các dấu hiệu nguy hiểm và đưa trẻ đến cơ sở y tế đúng lúc có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế biến chứng, bảo vệ sức khỏe và sự an toàn của trẻ.

Khánh Chi