Trẻ đột ngột sốt cao, ho nhiều, mệt mỏi, đau nhức cơ thể… là những biểu hiện thường gặp khi mắc cúm mùa. Tuy nhiên, các triệu chứng này đôi khi dễ nhầm lẫn với cảm lạnh thông thường hoặc những bệnh lý đường hô hấp khác. Việc nhận biết sớm, thăm khám và điều trị đúng cách có ý nghĩa quan trọng, giúp hạn chế nguy cơ biến chứng, đặc biệt ở trẻ nhỏ và trẻ có bệnh nền.
Theo BSCKI Nguyễn Thị Kim Dung, Trung tâm Kỹ thuật cao và Tiêu hóa, Bệnh viện đa khoa Xanh Pôn, cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus cúm gây ra, thường gặp các chủng như cúm A(H1N1), A(H3N2) và cúm B. Bệnh có khả năng lây lan nhanh qua các giọt bắn, hạt dịch tiết đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc qua tay tiếp xúc với bề mặt có virus rồi đưa lên mắt, mũi, miệng.
Dễ nhầm lẫn với cảm lạnh nhưng có thể diễn biến nặng
Cúm mùa và cảm lạnh thông thường đều có thể gây ho, sổ mũi, đau họng, nhưng cúm thường khởi phát đột ngột với biểu hiện rõ rệt hơn. Trẻ có thể sốt cao, đau đầu, đau mỏi cơ, mệt mỏi nhiều, ho và giảm khả năng ăn uống, vui chơi.
Trong khi đó, cảm lạnh thường có triệu chứng nhẹ hơn, chủ yếu là hắt hơi, nghẹt mũi, chảy nước mũi và đau họng. Tuy nhiên, chỉ dựa vào biểu hiện bên ngoài không phải lúc nào cũng phân biệt chính xác. Vì vậy, khi trẻ có dấu hiệu nghi ngờ mắc cúm, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, đánh giá và tư vấn hướng xử trí phù hợp.
Đặc biệt, trẻ dưới 5 tuổi, nhất là trẻ dưới 2 tuổi, trẻ mắc bệnh mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn. Việc thăm khám sớm giúp bác sĩ đánh giá mức độ bệnh, xác định trẻ có cần điều trị đặc hiệu hoặc theo dõi sát hay không.
Một trong những yếu tố quan trọng trong điều trị cúm là thời điểm sử dụng thuốc kháng virus. Theo khuyến cáo, thuốc thường đạt hiệu quả tốt nhất khi được sử dụng sớm, đặc biệt trong vòng 48 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Tuy nhiên, với những trẻ mắc cúm nặng, thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc có diễn biến phức tạp, bác sĩ vẫn có thể chỉ định thuốc kháng virus sau khoảng thời gian này. Cha mẹ không tự ý mua và sử dụng thuốc cho trẻ khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế.
Không chủ quan với các dấu hiệu biến chứng
Phần lớn trẻ mắc cúm mùa có thể hồi phục sau một thời gian điều trị và chăm sóc phù hợp. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể xuất hiện biến chứng như viêm phổi, suy hô hấp hoặc làm nặng thêm các bệnh lý nền.
Cha mẹ cần đặc biệt chú ý nếu trẻ có biểu hiện khó thở, thở nhanh, tím tái, li bì, khó đánh thức, co giật hoặc có dấu hiệu mất nước nghiêm trọng. Đây là những dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để được cấp cứu và xử trí kịp thời.
Tùy theo tình trạng cụ thể, bác sĩ sẽ khai thác triệu chứng, tiền sử bệnh, yếu tố tiếp xúc với người mắc cúm và tiến hành thăm khám lâm sàng. Trong trường hợp cần thiết, trẻ có thể được chỉ định xét nghiệm cúm để hỗ trợ chẩn đoán. Nếu nghi ngờ có biến chứng hoặc cần đánh giá mức độ bệnh, bác sĩ có thể yêu cầu làm thêm xét nghiệm máu, chụp X-quang phổi hoặc các thăm dò phù hợp khác.
Chủ động phòng bệnh, bảo vệ trẻ trước cúm mùa
Để hạn chế nguy cơ mắc cúm và lây lan trong cộng đồng, cha mẹ cần hướng dẫn trẻ rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, che miệng và mũi khi ho, hắt hơi, không dùng chung đồ dùng cá nhân và vệ sinh các bề mặt thường xuyên tiếp xúc.
Khi trẻ mắc cúm, cần hạn chế cho trẻ tiếp xúc gần với người khác, đặc biệt là người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người có bệnh nền. Trẻ cần được nghỉ ngơi, bổ sung đủ nước, dinh dưỡng phù hợp và theo dõi sát diễn biến sức khỏe.
Tiêm vaccine cúm theo khuyến cáo là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế các biến chứng nghiêm trọng. Những nhóm cần đặc biệt chú ý phòng bệnh gồm trẻ nhỏ, người từ 65 tuổi trở lên, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính và người suy giảm miễn dịch.
BSCKI Nguyễn Thị Kim Dung khuyến cáo, cha mẹ không nên chủ quan khi trẻ có biểu hiện sốt, ho, mệt mỏi đột ngột, cũng không tự ý sử dụng kháng sinh hoặc thuốc kháng virus. Việc đưa trẻ đi khám đúng thời điểm, tuân thủ hướng dẫn điều trị và chủ động tiêm phòng sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe của trẻ, hạn chế nguy cơ biến chứng do cúm mùa.
Khánh Chi