Theo ThS.BS Dương Thị Mỹ Hảo, Trung tâm Kỹ thuật cao và Tiêu hoá Hà Nội - Bệnh viện đa khoa Xanh Pôn, điều đáng lo ngại nhất của đái tháo đường type 2 chính là diễn biến âm thầm. Cứ 3 người mắc bệnh thì có 1 người chưa được chẩn đoán, bởi bệnh có thể âm thầm tiến triển trong 5 – 10 năm mà không gây triệu chứng rõ rệt.
Nhiều người vẫn cảm thấy khỏe mạnh nên chủ quan, không kiểm tra đường huyết định kỳ. Chỉ đến khi xuất hiện các biến chứng nghiêm trọng như suy thận, đột quỵ, nhồi máu cơ tim hoặc giảm thị lực mới phát hiện mình mắc bệnh.
ThS.BS Dương Thị Mỹ Hảo lưu ý những dấu hiệu sau: khát nước nhiều, uống nước liên tục; tiểu nhiều, đặc biệt là tiểu đêm; hay đói, ăn nhiều hơn bình thường nhưng vẫn sụt cân; mệt mỏi kéo dài, giảm sức lao động; nhìn mờ; các vết thương lâu lành hoặc dễ nhiễm trùng. Tuy nhiên, các triệu chứng này thường xuất hiện từ từ, không đặc hiệu hoặc dễ bị nhầm lẫn với tình trạng mệt mỏi thông thường, khiến nhiều người chủ quan.
Nếu trước đây, đái tháo đường type 2 thường gặp ở người trung niên và cao tuổi thì hiện nay xu hướng mắc bệnh đang ngày càng trẻ hóa. Nguyên nhân chủ yếu đến từ lối sống hiện đại với chế độ ăn nhiều đường, nhiều chất béo, thức ăn chế biến sẵn, ít vận động, thường xuyên ngồi làm việc trong thời gian dài và tình trạng thừa cân, béo phì ngày càng phổ biến. Đặc biệt, tỷ lệ béo bụng ở người trẻ tăng cao kéo theo nguy cơ kháng insulin, yếu tố quan trọng dẫn đến đái tháo đường type 2.
Đái tháo đường không chỉ đơn thuần là tình trạng tăng đường huyết mà còn là nguyên nhân gây tổn thương toàn thân nếu không được kiểm soát tốt. Lượng đường huyết tăng kéo dài sẽ làm tổn thương các mạch máu, từ đó dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm.
Đường huyết cao kéo dài có thể làm tổn thương võng mạc, gây bệnh võng mạc đái tháo đường. Người bệnh có thể nhìn mờ, giảm thị lực, thậm chí mù lòa nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Đái tháo đường là một trong những nguyên nhân gây bệnh thận mạn tính. Khi chức năng thận suy giảm, người bệnh có thể phải điều trị bằng lọc máu hoặc chạy thận nhân tạo, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.
Người mắc đái tháo đường có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn nhiều lần so với người bình thường. Đường huyết tăng kéo dài thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và tử vong.
Biến chứng bàn chân là biến chứng khá phổ biến nhưng thường bị bỏ qua. Tổn thương thần kinh và mạch máu khiến bàn chân mất cảm giác, vết thương khó lành, dễ loét và nhiễm trùng. Trong trường hợp nặng, người bệnh có thể phải cắt cụt chi để bảo toàn tính mạng.
Ngoài ra, đái tháo đường còn có thể gây tổn thương thần kinh ngoại biên, ảnh hưởng đến chức năng sinh dục, tăng nguy cơ nhiễm trùng và nhiều rối loạn sức khỏe khác.
ThS.BS Dương Thị Mỹ Hảo khuyến cáo, việc tầm soát đái tháo đường không nên đợi đến khi có triệu chứng. Các đối tượng cần được kiểm tra đường huyết định kỳ gồm: người từ 45 tuổi trở lên; người thừa cân, béo phì hoặc béo bụng; người ít vận động; người có cha mẹ hoặc anh chị em ruột mắc đái tháo đường; phụ nữ từng mắc đái tháo đường thai kỳ; người tăng huyết áp; người rối loạn mỡ máu.
Nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát tốt đường huyết thông qua điều chỉnh lối sống kết hợp điều trị phù hợp, từ đó hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng. Phần lớn trường hợp đái tháo đường type 2 có liên quan chặt chẽ đến lối sống. Vì vậy, xây dựng thói quen sinh hoạt lành mạnh đóng vai trò rất quan trọng trong phòng ngừa cũng như kiểm soát bệnh.
Mỗi người nên duy trì chế độ ăn cân đối, tăng cường rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, hạn chế đồ uống có đường, thực phẩm chế biến sẵn và chất béo bão hòa. Đồng thời, cần duy trì hoạt động thể lực thường xuyên, kiểm soát cân nặng hợp lý, ngủ đủ giấc, hạn chế căng thẳng và không hút thuốc lá. Đối với người đã được chẩn đoán mắc đái tháo đường, việc tuân thủ điều trị, dùng thuốc đúng hướng dẫn, theo dõi đường huyết định kỳ và tái khám theo lịch hẹn là yếu tố quyết định giúp kiểm soát bệnh.
Đừng đợi đến khi xuất hiện các biến chứng mới đi khám. Những người thuộc nhóm nguy cơ nên chủ động kiểm tra đường huyết định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ. Chỉ với những xét nghiệm đơn giản, bệnh có thể được phát hiện sớm, giúp điều trị hiệu quả và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Việt Nam