Chủ động kiểm soát nguy cơ ngay từ cộng đồng

Theo báo cáo của UBND phường Long Biên, địa phương hiện có dân số 67.062 người, 16.758 hộ gia đình và 25 tổ dân phố. Đặc điểm đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao, dân số cơ học hằng năm biến động khoảng 2.000-5.000 người, tập trung tại các khu đô thị mới, chung cư, khu nhà trọ, công trường xây dựng… khiến nguy cơ phát sinh, lây lan các bệnh truyền nhiễm, trong đó có sốt xuất huyết, luôn hiện hữu.

Trong giai đoạn 2021-2025, phường Long Biên ghi nhận 316 ca mắc sốt xuất huyết và 5 ổ dịch, không có trường hợp tử vong. Năm 2025 là năm ghi nhận số ca mắc cao nhất với 128 trường hợp. Tỷ lệ mắc trung bình khoảng 94 ca/100.000 dân, vẫn ở mức thấp hơn ngưỡng kiểm soát của thành phố.

Tính đến ngày 6/8/2026, phường ghi nhận 3 ca mắc sốt xuất huyết, giảm 1 ca so với cùng kỳ năm trước. Cả 3 trường hợp đã khỏi bệnh, không có ca đang điều trị, không ghi nhận tử vong và chưa phát sinh ổ dịch.

Tuy nhiên, kết quả giám sát véc tơ cho thấy muỗi Aedes aegypti vẫn xuất hiện tại một số khu vực và phạm vi phân bố có xu hướng mở rộng qua các năm. Trong năm 2026, lực lượng y tế đã phát hiện thêm sự xuất hiện của muỗi truyền bệnh tại tổ dân phố Thổ Khối 02. Chỉ số nguy cơ hiện vẫn trong ngưỡng kiểm soát, với BI dưới 20%, nhưng địa phương xác định không thể chủ quan khi bước vào những tháng cao điểm của mùa dịch.

Kiểm tra công tác phòng chống sốt xuất huyết trên địa bàn phường Long Biên.

Tại phường Bồ Đề, quy mô dân số lớn hơn, với khoảng 138.000 người, 38.800 hộ gia đình và 45 tổ dân phố. Trong 5 năm từ 2021-2025, địa phương ghi nhận 386 ca sốt xuất huyết, không có trường hợp tử vong. Đáng chú ý, muỗi Aedes aegypti đã được phát hiện tại 40/45 tổ dân phố qua công tác giám sát véc tơ.

Từ đầu năm 2026 đến ngày 6/8, Bồ Đề ghi nhận 1 ca mắc sốt xuất huyết, giảm 1 ca so với cùng kỳ năm 2025. Người bệnh đã khỏi, không ghi nhận tử vong và chưa hình thành ổ dịch.

Dù số ca mắc thấp, địa phương đánh giá nguy cơ vẫn có thể gia tăng trong thời gian tới do thời tiết nắng nóng, mưa thất thường tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển. Kết quả giám sát cũng cho thấy có 11 điểm có chỉ số côn trùng cao vượt ngưỡng trong tổng số 40 lượt giám sát.

Cùng đẩy mạnh vệ sinh môi trường, diệt bọ gậy

Một trong những nội dung trọng tâm được hai phường triển khai là kiểm soát nguồn sinh sản của muỗi thông qua vệ sinh môi trường và diệt lăng quăng, bọ gậy.

Tại phường Long Biên, địa phương đã tổ chức 2 đợt cao điểm vệ sinh môi trường, diệt bọ gậy trong năm 2026.

Đợt cao điểm thứ nhất được tổ chức ngày 18/4 với sự tham gia của các ban, ngành, đoàn thể, tổ dân phố và người dân. Lực lượng chức năng đã kiểm tra hơn 16.000 hộ dân, 103 khu vực công cộng, trường học và cơ quan; huy động hơn 1.000 lượt người tham gia; xử lý 4.911 dụng cụ chứa nước có bọ gậy và phát 6.000 tờ rơi tuyên truyền phòng, chống sốt xuất huyết.

Tiếp đó, ngày 13/6, hưởng ứng Ngày ASEAN phòng, chống sốt xuất huyết lần thứ 16, phường tổ chức đợt cao điểm thứ hai. Chiến dịch kiểm tra hơn 16.000 hộ dân, 101 khu vực công cộng, trường học và cơ quan; huy động hơn 1.150 lượt người; xử lý 4.741 dụng cụ chứa nước có bọ gậy và phát 6.200 tờ rơi tuyên truyền. Các hoạt động cổ động, tuyên truyền trực tiếp và treo khẩu hiệu cũng được triển khai nhằm nâng cao ý thức phòng bệnh của người dân.

Sau các đợt cao điểm, hoạt động vệ sinh môi trường, diệt bọ gậy tiếp tục được duy trì hằng tuần tại các khu vực trọng điểm. Riêng hoạt động duy trì thường xuyên đã kiểm tra hơn 10.900 hộ dân, 278 khu vực công cộng, trường học, cơ quan; huy động hơn 1.270 lượt người tham gia và xử lý 1.067 dụng cụ chứa nước có bọ gậy.

Tăng cường công tác tuyên truyền cho người dân trên địa bàn phường Long Biên.

Tại phường Bồ Đề, địa phương cũng triển khai 2 chiến dịch chủ động vệ sinh môi trường, diệt bọ gậy. Kết quả giám sát cho thấy chỉ số BI giảm rõ rệt sau chiến dịch. Cụ thể, chỉ số BI từ mức 16,66 trước chiến dịch giảm xuống còn 3,33 sau chiến dịch. Đây là cơ sở quan trọng để địa phương tiếp tục duy trì hoạt động vệ sinh môi trường, kiểm tra, loại bỏ dụng cụ chứa nước có bọ gậy tại từng hộ gia đình, từng khu dân cư, đồng thời tập trung vào những khu vực có nguy cơ cao.

Tăng cường giám sát, phát hiện sớm ca bệnh

Bên cạnh việc diệt muỗi, diệt bọ gậy, cả hai phường đều tăng cường giám sát ca bệnh và giám sát véc tơ.

Tại phường Long Biên, đến ngày 6/8 đã thực hiện 15 lượt giám sát côn trùng, chưa ghi nhận tổ dân phố có chỉ số vượt ngưỡng. Công tác giám sát người mắc được thực hiện tại các cơ sở khám chữa bệnh, tại cộng đồng và trên hệ thống quản lý bệnh truyền nhiễm. Trong 3 ca mắc từ đầu năm, 2 trường hợp được phát hiện thông qua hoạt động giám sát.

Tại phường Bồ Đề, 40 lượt giám sát côn trùng đã được thực hiện, qua đó phát hiện 11 điểm có chỉ số cao vượt ngưỡng để có biện pháp theo dõi, xử lý phù hợp.

Khi phát hiện ca bệnh, chính quyền địa phương chỉ đạo trạm y tế phối hợp với tổ dân phố tổ chức điều tra dịch tễ, tuyên truyền trực tiếp, kiểm tra vệ sinh môi trường và giám sát chỉ số véc tơ tại khu vực liên quan. Việc theo dõi người bệnh và khu vực xung quanh cũng được thực hiện nhằm kịp thời phát hiện ca mắc mới, tránh để phát sinh ổ dịch.

Kiểm tra công tác phòng chống sốt xuất huyết trên địa bàn phường Bồ Đề.

Không chủ quan khi bước vào cao điểm mùa dịch

Qua thực tế tại hai phường cho thấy, dù số ca mắc sốt xuất huyết trong năm 2026 đang thấp và chưa ghi nhận ổ dịch, nguy cơ dịch bệnh vẫn còn hiện hữu do muỗi Aedes aegypti đã lưu hành tại nhiều khu vực, cùng với điều kiện thời tiết thuận lợi cho muỗi phát triển.

Đặc biệt, tại Bồ Đề, muỗi truyền bệnh đã được ghi nhận tại 40/45 tổ dân phố; trong khi tại Long Biên, kết quả giám sát cho thấy phạm vi xuất hiện muỗi Aedes aegypti có xu hướng mở rộng tại một số khu vực.

Thời gian tới, hai phường tiếp tục xác định giám sát, phát hiện sớm ca bệnh, xử lý triệt để ngay từ trường hợp đầu tiên và duy trì vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng, bọ gậy là những nhiệm vụ trọng tâm.

Các địa phương cũng sẽ tăng cường giám sát tại những tổ dân phố nguy cơ cao, duy trì kiểm tra hộ gia đình hằng tuần, xử lý các dụng cụ chứa nước có bọ gậy, thu gom phế liệu, chai lọ, lốp xe và vật dụng có khả năng đọng nước; đồng thời chủ động bảo đảm hóa chất, máy phun, vật tư và nhân lực phục vụ xử lý khi có tình huống phát sinh.

Tăng cường giám sát tại những tổ dân phố nguy cơ cao, duy trì kiểm tra hộ gia đình hằng tuần, xử lý các dụng cụ chứa nước có bọ gậy.

Đoàn kiểm tra của CDC Hà Nội đã đánh giá cao công tác phòng chống sốt xuất huyết trên địa bàn các phường. Tuy nhiên, đoàn cũng nhấn mạnh trước diễn biến phức tạp của tình hình dịch sốt xuất huyết trên địa bàn thành phố, các phường không chủ quan, cần tiếp tục phát huy những kết quả đã đạt được trong thời gian tới. Bên cạnh đó, đoàn kiểm tra cũng khuyến cáo người dân không chủ quan khi số ca mắc đang thấp. Mỗi gia đình cần chủ động dành thời gian kiểm tra, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi, thực hiện vệ sinh môi trường hằng tuần, chủ động các biện pháp phòng chống muỗi và phối hợp với lực lượng y tế khi địa phương triển khai chiến dịch phòng, chống sốt xuất huyết.

Kiểm soát sốt xuất huyết không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà cần sự tham gia thường xuyên của chính quyền và từng người dân. Chủ động diệt lăng quăng, bọ gậy ngay từ hộ gia đình chính là giải pháp quan trọng để ngăn chặn nguy cơ dịch bệnh bùng phát trong cộng đồng.

CDC Hà Nội