Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố (CDC) Hà Nội, từ đầu năm 2026 đến nay, thành phố ghi nhận nhận 2.175 trường hợp tại 117 phường, xã, không ghi nhận ca tử vong; số mắc giảm 533 trường hợp so với số mắc trung bình 5 năm 2021-2025 (2.708 mắc), giảm so với cùng kỳ năm 2023 (6.897 mắc).

Trước diễn biến của dịch bệnh, UBND Thành phố đã phát động Tháng cao điểm phòng, chống sốt xuất huyết từ ngày 15/8 đến 15/9/2026. Các xã, phường được yêu cầu hàng tuần tổ chức tổng vệ sinh môi trường, diệt bọ gậy, loăng quăng tại tổ dân phố, thôn xóm, khu dân cư, đồng thời tuyên truyền, hướng dẫn người dân chủ động phòng bệnh.

Sau tháng cao điểm, hoạt động vệ sinh môi trường, diệt bọ gậy tiếp tục được duy trì từ tháng 9 đến tháng 11/2026, gắn với giám sát, phát hiện sớm, khoanh vùng và xử lý ca bệnh, ổ dịch ngay từ đầu.

Chủ động giám sát nguy cơ từ cộng đồng

Theo ông Đào Hữu Thân, Phó Giám đốc CDC Hà Nội, một trong những giải pháp quan trọng trong phòng, chống sốt xuất huyết là kiểm soát các điều kiện môi trường tại những khu vực có nguy cơ cao; chủ động giám sát, đánh giá nguy cơ và triển khai biện pháp can thiệp ngay cả khi chưa xuất hiện bệnh nhân.

Sốt xuất huyết hiện đã ghi nhận tại nhiều xã, phường. Một số địa bàn có số mắc cao như xã Hồng Vân, xã Vân Hòa, xã Phượng Dực, phường Hà Đông và một số phường khác. Đáng chú ý, dịch bệnh đã xuất hiện tại khu vực ngoại thành, nhất là những nơi có nhiều công trình xây dựng, khu vực đang đô thị hóa.

Ngay từ đầu năm, thành phố đã chỉ đạo các địa phương thành lập các đội xung kích tại cộng đồng. Lực lượng này phối hợp với cán bộ y tế và chính quyền cơ sở rà soát từng hộ gia đình, phát hiện các dụng cụ chứa nước có nguy cơ phát sinh bọ gậy và hướng dẫn người dân xử lý. Hoạt động kiểm tra được định hướng duy trì ít nhất mỗi tuần một lần.

Tại phường Khương Đình, mô hình chủ động phòng, chống dịch được triển khai với sự phối hợp của nhiều lực lượng. Đội xung kích diệt bọ gậy do tổ trưởng tổ dân phố làm nòng cốt, phối hợp với cán bộ y tế phụ trách địa bàn, thường xuyên xuống từng hộ gia đình kiểm tra dụng cụ chứa nước, khu vực có nước đọng và hướng dẫn xử lý các điểm nguy cơ.

Bên cạnh đội xung kích, mô hình còn có đội đáp ứng nhanh, tổ truyền thông, tổ tư vấn, khám và điều trị, đội phun hóa chất. Trong đó, đội xung kích là lực lượng trực tiếp bám sát địa bàn, phát hiện nguy cơ, tuyên truyền và vận động người dân thực hiện các biện pháp phòng bệnh.

Theo ông Đào Hữu Thân, mô hình được tổ chức trên cơ sở phối hợp giữa cán bộ tổ dân phố, cộng tác viên và cán bộ y tế phụ trách địa bàn. Các lực lượng cùng hướng dẫn người dân phòng bệnh và tổ chức giám sát thường xuyên. Đội truyền thông và đội tư vấn, khám, hướng dẫn điều trị cũng được bố trí để kịp thời tiếp cận người dân khi phát hiện dấu hiệu nghi mắc bệnh.

Ứng dụng công nghệ số để rút ngắn thời gian phát hiện ca bệnh

Một điểm đáng chú ý trong mô hình là tăng cường ứng dụng công nghệ số trong giám sát và truyền thông phòng, chống dịch. Tại phường Khương Đình, thông tin phòng bệnh được cập nhật thường xuyên qua các nhóm dân cư trên Zalo. Sau các trận mưa, người dân được nhắc kiểm tra, xử lý các vật dụng có khả năng chứa nước ngay tại gia đình.

Thông qua mã QR được triển khai tại các tổ dân phố và nhóm dân cư, người dân có thể chủ động khai báo khi xuất hiện triệu chứng nghi mắc bệnh truyền nhiễm, đồng thời cung cấp thông tin về tình hình dịch bệnh trên địa bàn.

Từ khi triển khai mô hình, Trạm Y tế phường Khương Đình ghi nhận 8 trường hợp sốt xuất huyết được khai báo, trong đó 7 trường hợp do người dân chủ động thông báo qua mã QR, đường dây nóng hoặc trực tiếp đến trạm y tế. Việc tiếp nhận thông tin từ cộng đồng giúp cán bộ y tế nhanh chóng tiếp cận khu vực có nguy cơ, điều tra, đánh giá và triển khai các biện pháp đáp ứng.

Sau khi vận hành, mô hình tại phường Khương Đình từng bước tăng cường sự phối hợp giữa trạm y tế, tổ dân phố, cộng tác viên và các lực lượng tại cộng đồng. Việc phát hiện nguy cơ, xử lý môi trường và tiếp nhận thông tin ca bệnh được thực hiện theo hướng chủ động, liên tục thay vì chỉ tập trung khi xuất hiện ổ dịch.

CDC Hà Nội cũng tăng cường lực lượng hỗ trợ các địa bàn có ổ dịch. Thành phố đã thí điểm mô hình chủ động phòng, chống dịch tại phường Khương Đình và xã Ô Diên, hướng tới nhân rộng trên toàn bộ 126 xã, phường.

Mô hình được xác định là một trong những giải pháp cụ thể hóa định hướng chuyển trọng tâm từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh” từ sớm, từ xa; đồng thời huy động chính quyền các cấp, ngành Y tế và người dân cùng tham gia giám sát, phát hiện và xử lý nguy cơ dịch bệnh tại cộng đồng.

Để phòng, chống sốt xuất huyết, ngành Y tế Hà Nội khuyến cáo người dân không chờ đến khi xuất hiện ca bệnh mới thực hiện các biện pháp phòng bệnh. Mỗi gia đình cần thường xuyên kiểm tra trong và xung quanh nhà, đậy kín dụng cụ chứa nước, lật úp các vật dụng không sử dụng, thay nước và vệ sinh lọ hoa, chậu cây; thu gom chai lọ, lon, lốp xe, phế liệu và các vật dụng có khả năng đọng nước.

Người dân cần phối hợp với chính quyền và ngành Y tế khi địa phương tổ chức vệ sinh môi trường, diệt bọ gậy hoặc phun hóa chất diệt muỗi; chủ động phòng muỗi đốt, đặc biệt vào ban ngày. Khi có biểu hiện nghi mắc sốt xuất huyết như sốt cao đột ngột, đau đầu, đau mỏi người, phát ban hoặc các dấu hiệu bất thường, cần đến cơ sở y tế để được khám và hướng dẫn theo dõi, không tự ý điều trị tại nhà.

Chủ động phát hiện nguy cơ, xử lý từ cơ sở và duy trì sự tham gia thường xuyên của cộng đồng là những yếu tố quan trọng góp phần kiểm soát sốt xuất huyết, hạn chế phát sinh và lây lan dịch bệnh.

CDC Hà Nội