Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương kiểm tra ổ bọ gậy tại bãi phế liệu cạnh nhà văn hoá thôn Nam Phụng Thượng (Phúc Thọ).

Đoàn công tác của Sở Y tế Hà Nội đã kiểm tra thực tế tại các ổ dịch sốt xuất huyết đang hoạt động ở thôn Phương Quế (xã Hồng Vân) và thôn Nam Phụng Thượng (xã Phúc Thọ), đồng thời làm việc với UBND xã Hồng Vân và xã Phúc Thọ về công tác phòng, chống dịch trên địa bàn.

Phó Chủ tịch UBND xã Hồng Vân Uông Đình Hưng cho biết: Từ đầu năm đến nay trên địa bàn xã ghi nhận 100 trường hợp mắc sốt xuất huyết, trong đó, 28 ca bệnh tản phát tại các thôn như Xâm Hồ, Phạm Hồng Thái, Xâm Động, Duyên Trường, Hạ Thái, Nỏ Bạn, Vân La, Đại Lộ… Các trường hợp này không có yếu tố dịch tễ liên quan, không hình thành ổ dịch; ca mắc tản phát gần nhất ghi nhận ngày 16/7 tại thôn Xâm Hồ. Đến nay không ghi nhận thêm ca mắc tản phát và không phát sinh ổ dịch mới ngoài các ổ dịch đã ghi nhận. 72 ca còn lại tập trung tại 4 ổ dịch của 2 thôn Bạch Liên và Phương Quế.

Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hà Nội phát hiện 6 ổ bọ gậy tại một số hộ gia đình trên địa bàn xã Hồng Vân.

Ngay sau khi ghi nhận các ca mắc đầu tiên, UBND xã đã chỉ đạo trạm y tế phối hợp với các thôn có ổ dịch triển khai đồng bộ các biện pháp điều tra dịch tễ, giám sát, xử lý ổ dịch, vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng, bọ gậy, phun hoá chất diệt muỗi và truyền thông phòng, chống dịch theo quy định. Truyền thông được duy trì thường xuyên thông qua hệ thống loa truyền thanh, các nhóm cộng đồng và đội ngũ cộng tác viên y tế, treo 39 băng rôn, khẩu hiệu, pa nô, áp phích.

Đối với 4 ổ dịch, có 72 bệnh nhân mắc sốt xuất huyết, trong đó 64 bệnh nhân (88,9%) được điều trị tại Bệnh viện đa khoa Thường Tín. Tuy nhiên, công tác phối hợp, trao đổi thông tin ca bệnh giữa bệnh viện và trạm y tế còn chưa kịp thời; nhiều trường hợp nhập viện 3 – 4 ngày mới được cập nhật trên phần mềm quản lý bệnh truyền nhiễm hoặc thông báo cho trạm y tế. Ngoài ra, còn một số bệnh nhân điều trị ngoại trú, được chỉ định điều trị ngoại trú hoặc tự ý về nhà chưa được quản lý, theo dõi chặt chẽ. Thực trạng trên ảnh hưởng đến công tác điều tra dịch tễ, giám sát, xử lý ổ dịch và làm tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh trong cộng đồng.

Đặc biệt, kết quả giám sát côn trùng sau xử lý cho thấy chỉ số BI tại nhiều khu vực đã giảm đáng kể so với thời điểm phát hiện ổ dịch. Tuy nhiên, tại một số cụm dân cư thuộc thôn Bạch Liên và Phương Quế, chỉ số BI vẫn cao, nguy cơ phát sinh thêm ca mắc vẫn còn hiện hữu nếu các biện pháp vệ sinh môi trường không được duy trì thường xuyên.

Đoàn công tác phát hiện một số ổ bọ gậy tại các dụng cụ chứa nước, rãnh nước tại các hộ gia đình thôn Phương Quế.

Đoàn công tác đã trực tiếp đến nhiều hộ gia đình tại xóm 4, thôn Phương Quế để đánh giá việc thực hiện các biện pháp phòng bệnh. Đoàn kiểm tra dụng cụ chứa nước, khu vực sân vườn, hệ thống thoát nước, các vật dụng phế thải có nguy cơ phát sinh bọ gậy. Qua kiểm tra, đoàn ghi nhận đa số hộ dân đã phối hợp với lực lượng y tế trong việc vệ sinh môi trường. Tuy nhiên, vẫn còn một số hộ chưa duy trì thường xuyên việc loại bỏ nơi sinh sản của muỗi, còn tồn tại các dụng cụ chứa nước không được đậy kín hoặc vật dụng phế thải đọng nước có bọ gậy.

Chị Lê Thị Huyền Trang (thôn Phương Quế) chia sẻ: Nhà tôi có 7 người mắc sốt xuất huyết. Tôi cũng mắc và phải điều trị khoảng 10 ngày mới khỏi. Khi cả gia đình lần lượt mắc bệnh, chúng tôi mới thực sự nhận thấy mức độ nguy hiểm của sốt xuất huyết. Bây giờ việc vệ sinh môi trường, diệt bọ gậy hằng ngày đã trở thành thói quen của cả nhà.

Hướng dẫn người dân lật úp các dụng cụ chứa nước, chậu cây cảnh, loại bỏ phế thải tránh phát sinh bọ gậy.

Còn tại xã Phúc Thọ, Chủ tịch UBND xã Kiều Trọng Sỹ cho biết: Từ đầu năm đến nay, trên địa bàn xã ghi nhận 24 ca mắc sốt xuất huyết tại 3/19 thôn. Trong đó, 1 ổ dịch đang hoạt động tại thôn Nam Phụng Thượng (22 ca, đã khỏi 19 ca), thôn Hoà Trung (1 ca đã khỏi), thôn Phù Long (1 ca đã khỏi). Chưa ghi nhận trường hợp tử vong do sốt xuất huyết.

Khi phát hiện các ca mắc sốt xuất huyết, UBND xã đã chỉ đạo trạm y tế phối hợp với thôn dân cư tuyên truyền tới người dân về công tác vệ sinh phòng bệnh phòng dịch; tổ chức tổng vệ sinh môi trường, giám sát chỉ số BI trước khi phun thuốc. Tổ chức 4 lần phun hoá chất tại ổ dịch. Thường xuyên theo dõi giám sát sức khoẻ của các ca bệnh và người dân trong khu vực khoanh vùng ổ dịch, giám sát véc tơ và vệ sinh môi trường tại khu vực ổ dịch; kịp thời mở rộng phạm vi xử lý khi phát hiện ca mắc mới hoặc chỉ số côn trùng ở mức nguy cơ.

Đoàn công tác kiểm tra ổ bọ gậy tại hộ gia đình trên địa bàn xã Phúc Thọ.

Bên cạnh đó, xã còn duy trì kiểm tra định kỳ, đột xuất tại khu vực có phế liệu, bể nước nổi, bãi đất trống, khu công cộng và các điểm có nguy cơ đọng nước; hướng dẫn xử lý triệt để dụng cụ có lăng quăng, bọ gậy. Đẩy mạnh tuyên truyền trên hệ thống đài truyền thanh 3 lần/ngày; tuyên truyền đến các trường học, thôn dân cư về cách phòng chống sốt xuất huyết. Chỉ đạo trạm y tế duy trì giám sát chủ động, tiếp nhận thông tin từ cơ sở khám chữa bệnh và thôn dân cư, cập nhật địa chỉ, thời điểm khởi phát, tình trạng điều trị, xác minh ca nghi mắc, điều tra dịch tễ và xử lý ngay khu vực nguy cơ. Bệnh viện đa khoa Phúc Thọ cũng chủ động tiếp nhận điều trị bệnh nhân mắc sốt xuất huyết theo đúng phác đồ.

Đoàn công tác đã trực tiếp đến nhiều hộ gia đình tại thôn Nam Phụng Thượng để đánh giá việc thực hiện các biện pháp phòng bệnh. Đoàn kiểm tra tại bãi phế liệu cạnh nhà văn hoá thôn, cơ sở bán bia và một số hộ gia đình phát hiện vẫn tồn tại các dụng cụ chứa nước, các vật dụng phế thải có phát sinh bọ gậy. Qua kiểm tra, đoàn ghi nhận các hộ dân đều phối hợp với lực lượng y tế trong việc vệ sinh môi trường, phun hoá chất diệt muỗi.

Con gái bệnh nhân Vũ Văn Thư (thôn Nam Phụng Thượng) bày tỏ: Bố con đang điều trị sốt xuất huyết tại Bệnh viện đa khoa Phúc Thọ. Trước đó, gia đình con chủ quan, buổi tối thường không ngủ màn vì nghĩ bật điều hoà không có muỗi. Khi bố mắc sốt xuất huyết và phải nhập viện điều trị, cả nhà mới thực sự lo lắng. Sau khi được cán bộ y tế hướng dẫn, nhà con đã tổng vệ sinh nhà cửa, thu gom phế thải, lật úp các dụng cụ chứa nước, phối hợp phun hóa chất và từ nay sẽ duy trì ngủ màn, kể cả khi ngủ ban ngày. Con mong mọi người đừng chủ quan như gia đình con.

Rắc hoá chất diệt bọ gậy tại các dụng cụ chứa nước đọng.

Các biện pháp chuyên môn về điều tra dịch tễ, xử lý ổ dịch, giám sát véc tơ cơ bản được các địa phương triển khai đúng hướng dẫn chuyên môn. Song hiệu quả phòng, chống sốt xuất huyết chỉ bền vững khi công tác vệ sinh môi trường được thực hiện thường xuyên tại từng hộ gia đình và có sự tham gia tích cực của mỗi người dân.

Tại buổi làm việc, các địa phương đều xác định phòng, chống sốt xuất huyết là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn hiện nay. Thời gian tới, các xã sẽ tiếp tục huy động các tổ chức đoàn thể tham gia tổng vệ sinh môi trường, tăng cường kiểm tra tại các khu vực nguy cơ cao, đồng thời nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc giám sát, xử lý ổ dịch.

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội Đào Hữu Thân cho biết: dịch sốt xuất huyết trước đây chủ yếu ghi nhận tại các quận nội thành, song hiện đã xuất hiện và gia tăng ở nhiều xã ngoại thành. Điều này cho thấy diễn biến dịch trong thời gian tới sẽ phức tạp hơn. Các địa phương cũng đã chủ động triển khai các biện pháp xử lý ổ dịch; các trạm y tế phối hợp với chính quyền xã đến từng hộ gia đình hướng dẫn, kiểm tra và diệt bọ gậy, đồng thời tổ chức phun hóa chất với sự đồng thuận, hưởng ứng tích cực của người dân. Thành phố cũng đã chuyển trọng tâm công tác phòng, chống sốt xuất huyết sang chủ động, tăng cường rà soát các khu vực có nguy cơ cao, triển khai mô hình phòng, chống sốt xuất huyết tại cộng đồng với lực lượng nòng cốt là cán bộ y tế và cộng tác viên thôn, tổ dân phố. Khi chỉ số véc tơ tăng cao, cần khẩn trương tổ chức vệ sinh môi trường và phun hóa chất để xử lý sớm nguy cơ phát sinh dịch.

Thời gian tới, các địa phương cần xác định rõ những yếu tố nguy cơ để triển khai các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp với tình hình thực tế. Thời tiết mưa nhiều tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sản, trong khi các dụng cụ chứa nước, phế thải và những khu vực đọng nước quanh nhà vẫn là các ổ bọ gậy tiềm ẩn nếu không được xử lý thường xuyên. Vì vậy, công tác vệ sinh môi trường cần được duy trì hằng ngày, đồng thời đẩy mạnh truyền thông nhằm nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi của người dân, khuyến khích mỗi hộ gia đình chủ động diệt bọ gậy, phòng chống muỗi đốt và phối hợp chặt chẽ với ngành y tế. Bên cạnh đó, các địa phương cần tăng cường giám sát các trường hợp điều trị tại nhà, theo dõi sát diễn biến bệnh để phát hiện sớm dấu hiệu chuyển nặng; tiếp tục duy trì giám sát véc tơ, cập nhật đầy đủ số liệu dịch tễ, phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hà Nội trong công tác giám sát, xử lý ổ dịch… để nâng cao hiệu quả phòng, chống dịch trên địa bàn thành phố.

Theo Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ Y, Sở Y tế Hà Nội Hà Thu Hương, UBND các xã cần tiếp tục huy động tất cả các ban ngành tham gia phòng, chống sốt xuất huyết, tập trung vào các thôn có ổ dịch. Tổ chức tổng vệ sinh môi trường định kỳ, khởi động đội xung kích. Bổ sung thanh niên vào lực lượng xung kích và tiến hành tập huấn kỹ năng cho công tác viên. Đội xung kích cần giao ban sau khi đi các hộ gia đình hoặc 1 – 2 lần mỗi tuần. Giao một đồng chí chuyên trách nhập liệu số ca bệnh để giám sát số bệnh nhân mới phát sinh. Phân công cán bộ theo dõi các ca bệnh nặng, tránh biến chứng. Các bệnh viện trên địa bàn phun hoá chất phòng, chống sốt xuất huyết, nhập danh sách bệnh nhân hàng ngày. Đồng thời, phát thanh liên tục về phòng, chống sốt xuất huyết cho người dân; thông báo lịch vệ sinh môi trường, diệt bọ gậy của đội xung kích. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố tổ chức tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật phun hoá chất… cho các trạm y tế khi cần thiết.

Vệ sinh môi trường hằng ngày, diệt lăng quăng, bọ gậy là cách phòng bệnh sốt xuất huyết hiệu quả nhất.

Phát biểu kết luận tại buổi làm việc, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương ghi nhận những nỗ lực của chính quyền địa phương và các trạm y tế trong công tác phòng, chống dịch sốt xuất huyết thời gian qua. Tuy nhiên, trước diễn biến phức tạp của dịch sốt xuất huyết, lãnh đạo Sở Y tế Hà Nội yêu cầu UBND các xã tiếp tục xác định công tác phòng, chống dịch là nhiệm vụ trọng tâm, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, các ban, ngành, tổ chức chính trị xã hội và từng hộ gia đình.

Tinh thần của Nghị quyết số 72 là chuyển mạnh từ tư duy chữa bệnh sang phòng bệnh. Với Hà Nội, phương châm 4 tại chỗ vẫn cần được phát huy. Muốn kiểm soát dịch hiệu quả, các địa phương phải nắm chắc tình hình ngay từ cơ sở, đặc biệt quan tâm những khu vực có nguy cơ cao như các điểm thu gom phế liệu, hộ kinh doanh có nhiều dụng cụ chứa nước và những nơi dễ phát sinh ổ bọ gậy.

Các xã cần duy trì việc giám sát, đánh giá các chỉ số nguy cơ hằng tuần, nhất là chỉ số BI, để làm căn cứ tham mưu cho chính quyền địa phương triển khai các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp. Công tác tổng vệ sinh môi trường cần được thực hiện thường xuyên, không chỉ khi có dịch mà ngay cả trong thời điểm chưa ghi nhận ca bệnh. Khi xuất hiện ổ dịch, việc vệ sinh môi trường, diệt bọ gậy và phun hóa chất phải được triển khai đồng thời, xử lý trên phạm vi rộng để hạn chế tối đa nguy cơ dịch lan sang khu vực lân cận.

Bên cạnh các biện pháp chuyên môn, lãnh đạo Sở Y tế cũng đề nghị phát huy vai trò của các ban, ngành, đoàn thể trong tuyên truyền, vận động người dân tham gia phòng, chống dịch. Các hình thức truyền thông gần gũi như nhóm Zalo của thôn, tổ dân phố cần được khai thác hiệu quả để cập nhật thông tin, hướng dẫn người dân kiểm tra, loại bỏ các vật dụng chứa nước và thực hiện các biện pháp phòng bệnh ngay tại gia đình.

Đối với công tác giám sát dịch tễ, các địa phương cần theo dõi sát tình hình, phát hiện sớm ca mắc để xử lý kịp thời, không để dịch lan rộng; đồng thời khẩn trương khắc phục những tồn tại được chỉ ra qua kiểm tra, xây dựng phương án ứng phó theo từng cấp độ dịch. Các ổ dịch phải được xử lý triệt để theo đúng hướng dẫn.

Thời tiết mưa nhiều đang tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển, nguy cơ sốt xuất huyết sẽ còn tiếp tục gia tăng. Vì vậy, công tác phòng, chống dịch cần được duy trì thường xuyên, liên tục, thay vì chỉ tập trung khi số ca mắc tăng cao. Mỗi hộ gia đình hãy vệ sinh môi trường hằng ngày, loại bỏ các dụng cụ chứa nước có bọ gậy, bởi đây là biện pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả cao trong việc cắt đứt nguồn lây và hạn chế dịch bệnh bùng phát.

Người dân khi có biểu hiện sốt cao liên tục, đau đầu, đau mỏi người, phát ban hoặc các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng, nôn nhiều, chảy máu bất thường cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời, không tự ý truyền dịch hoặc điều trị tại nhà nhằm hạn chế nguy cơ biến chứng nặng.

CDC Hà Nội