Thành phần chính của muối ăn là natri, chất khoáng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng chất lỏng cơ thể. Bình thường, thận làm tốt nhiệm vụ điều chỉnh lượng natri và nước trong máu. Khi nạp quá nhiều muối vào cơ thể, sự cân bằng này bị xáo trộn khiến nồng độ natri tăng cao.

Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 5 g muối/ngày (tương đương với 1 thìa cà phê). Tuy nhiên đa số người dân Việt Nam đều tiêu thụ muối gấp đôi so với khuyến cáo, tức là khoảng 10 g/ngày.

Muối không chỉ đến từ lọ muối trên bàn ăn mà còn có mặt trong nhiều loại gia vị quen thuộc như bột canh, hạt nêm, bột ngọt, nước mắm, xì dầu, mắm tôm... Thực tế không ít người có thói quen nêm nếm thức ăn đậm vị, chấm thêm nước mắm, muối hoặc sử dụng thường xuyên các thực phẩm chế biến sẵn như thịt kho, xúc xích, mì ăn liền, đồ muối chua, đồ hộp, thức ăn nhanh thường chứa lượng muối cao để bảo quản và tăng hương vị.

Theo các bác sĩ dinh dưỡng, thói quen ăn mặn kéo dài có thể gây nhiều hệ lụy cho sức khỏe như làm tăng nguy cơ tăng huyết áp; đột quỵ; bệnh tim mạch; bệnh thận...

Tăng huyết áp là một trong những vấn đề sức khỏe được quan tâm hàng đầu khi nói đến chế độ ăn nhiều muối. Huyết áp tăng kéo dài khiến tim phải làm việc nhiều hơn, đồng thời tạo áp lực lên thành mạch và các cơ quan đích. Theo thời gian, tăng huyết áp không được kiểm soát có thể gây phì đại cơ tim, suy tim, tổn thương mạch máu, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Ở người đã mắc tăng huyết áp, việc tiếp tục ăn mặn có thể khiến quá trình kiểm soát huyết áp trở nên khó khăn hơn.

Không chỉ ảnh hưởng đến tim và mạch máu, chế độ ăn nhiều muối còn liên quan đến sức khỏe của thận. Thận có nhiệm vụ lọc máu, điều hòa nước và điện giải, trong đó có natri. Khi phải xử lý lượng natri lớn trong thời gian dài, gánh nặng điều hòa dịch và huyết áp đối với thận có thể gia tăng. Đặc biệt, ở người mắc bệnh thận mạn, suy tim hoặc tăng huyết áp, kiểm soát lượng muối trong khẩu phần là một phần quan trọng của quản lý bệnh. Nếu không điều chỉnh chế độ ăn phù hợp, người bệnh có thể đối mặt với tình trạng giữ nước, phù, tăng huyết áp hoặc làm nặng thêm các vấn đề sức khỏe.

Bác sĩ dinh dưỡng khuyến cáo mỗi người trưởng thành chỉ nên ăn dưới 5g muối/ngày (khoảng 1 thìa cà phê); nên tập thói quen ăn nhạt để bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Để giảm lượng muối đưa vào cơ thể, mỗi người có thể bắt đầu từ những thay đổi đơn giản như giảm lượng muối, nước mắm và gia vị mặn khi chế biến; hạn chế chấm thêm nước mắm, muối; đọc nhãn dinh dưỡng của thực phẩm đóng gói; ưu tiên thực phẩm tươi, rau xanh, trái cây và các món luộc, hấp; hạn chế sử dụng thường xuyên mì ăn liền, xúc xích, giò chả, thịt chế biến sẵn, đồ hộp, dưa cà muối và các loại nước sốt có hàm lượng natri cao.

Với trẻ nhỏ, việc tập cho trẻ ăn nhạt phù hợp ngay từ sớm cũng có ý nghĩa quan trọng. Người lớn tuổi, người mắc tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc bệnh thận cần được tư vấn chế độ ăn cụ thể từ nhân viên y tế, thay vì tự áp dụng chế độ kiêng khem quá mức.

Ăn mặn có thể bắt đầu từ một thói quen rất nhỏ, nhưng hệ lụy lại không hề nhỏ. Bảo vệ sức khỏe tim mạch và thận không chỉ phụ thuộc vào thuốc điều trị hay những lần thăm khám định kỳ, mà còn bắt đầu từ chính cách mỗi người lựa chọn ăn nhạt giảm muối chủ động bảo vệ sức khỏe từ bữa ăn hằng ngày.

CDC Hà Nội