Giảm 5kg trong khoảng 3 tháng dù vẫn sinh hoạt và chơi thể thao bình thường, nam bệnh nhân 35 tuổi ở phường Hoàng Mai, Hà Nội không nghĩ cơ thể có vấn đề. Chỉ khi nhận thấy cân nặng thay đổi bất thường, anh đi khám tại Bệnh viện Thanh Nhàn và phát hiện đường huyết lúc nhập viện khoảng 16 mmol/L.

Theo ThS.BS Nguyễn Hoàng Giang - Phó Trưởng khoa Nội tiết và Các bệnh chuyển hóa, Bệnh viện Thanh Nhàn cho biết, đái tháo đường có thể diễn biến âm thầm, nhất là ở giai đoạn đầu. Khi khả năng bù trừ của cơ thể suy giảm, đường huyết bắt đầu tăng nhưng các biểu hiện bên ngoài chưa nhất thiết xuất hiện. Đến khi đường huyết tăng cao, người bệnh mới có thể xuất hiện những dấu hiệu như mệt mỏi, sút cân, khát nước, uống nhiều, tiểu nhiều. Vì vậy, không có triệu chứng rõ ràng không đồng nghĩa với việc không mắc bệnh. Đái tháo đường type 2 đang được phát hiện ở người trẻ nhiều hơn, bệnh nhân trẻ nhất được khoa chẩn đoán là một học sinh cấp 3.

Bên cạnh yếu tố di truyền, lối sống thiếu lành mạnh, tình trạng thừa cân, béo phì, đặc biệt là béo bụng và ít vận động, có thể làm gia tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa và đái tháo đường type 2 ở người trẻ. Những người có bố mẹ hoặc anh chị em ruột mắc bệnh cần chủ động theo dõi sức khỏe và kiểm tra đường huyết định kỳ.

Theo các chuyên gia y tế chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát đường huyết và phòng ngừa biến chứng ở người bệnh đái tháo đường. Việc hạn chế thực phẩm nhiều đường, tinh bột tinh chế, chất béo bão hòa và muối, đồng thời duy trì chế độ ăn cân đối, khoa học sẽ góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện chất lượng cuộc sống. Người bệnh đái tháo đường nên hạn chế những thực phẩm nào như:

Thực phẩm chứa nhiều đường: Bánh kẹo, mứt, kem, nước ngọt có đường, trà sữa và các loại đồ uống nhiều đường có thể khiến đường huyết tăng nhanh sau khi sử dụng. Người bệnh nên hạn chế những thực phẩm này, ưu tiên nước lọc và đồ uống không thêm đường.

Tinh bột tinh chế: Bánh mì trắng, bánh ngọt và các thực phẩm giàu tinh bột sử dụng với khẩu phần lớn có thể làm tăng đường huyết sau ăn. Người bệnh nên kiểm soát lượng tinh bột trong mỗi bữa, ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt, rau xanh và thực phẩm giàu chất xơ.

Thực phẩm giàu chất béo bão hòa: Thịt mỡ, da động vật, bơ động vật, thức ăn nhanh và đồ chiên rán chứa nhiều chất béo không có lợi cho sức khỏe tim mạch. Người bệnh nên hạn chế các thực phẩm này, ưu tiên cá, thịt nạc và dầu thực vật phù hợp; đồng thời lựa chọn phương pháp chế biến như luộc, hấp hoặc nướng ít dầu.

Thực phẩm chế biến sẵn, nhiều muối: Xúc xích, lạp xưởng, mì ăn liền, đồ hộp và các loại dưa muối thường chứa nhiều muối. Tiêu thụ quá nhiều muối có thể làm tăng huyết áp, gia tăng nguy cơ biến chứng tim mạch và thận. Vì vậy, người bệnh nên ưu tiên thực phẩm tươi, hạn chế đồ chế biến sẵn và giảm lượng muối khi nấu ăn.

Rượu bia và đồ uống có cồn: Rượu bia có thể gây biến động đường huyết, đặc biệt làm tăng nguy cơ hạ đường huyết ở người sử dụng insulin hoặc một số thuốc điều trị đái tháo đường. Người bệnh nên hạn chế hoặc tránh sử dụng đồ uống có cồn và trao đổi với bác sĩ về những nguy cơ liên quan đến thuốc đang dùng.

Để kiểm soát đường huyết hiệu quả, người bệnh nên ăn uống điều độ, kiểm soát khẩu phần, tăng cường rau xanh, lựa chọn nguồn đạm phù hợp và hạn chế thực phẩm nhiều đường, muối, chất béo bão hòa. Việc duy trì giờ ăn hợp lý và theo dõi đường huyết thường xuyên cũng góp phần hỗ trợ kiểm soát bệnh.

Chế độ ăn cần được cá thể hóa theo tuổi, tình trạng dinh dưỡng, mức độ hoạt động thể lực, phương pháp điều trị và các bệnh lý đi kèm. Người bệnh không nên tự ý nhịn ăn, cắt giảm tinh bột quá mức hoặc thay đổi thuốc khi chưa có chỉ định.

Người bệnh nên tái khám định kỳ, tuân thủ hướng dẫn điều trị và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa Nội tiết hoặc chuyên gia dinh dưỡng để xây dựng chế độ ăn phù hợp, góp phần kiểm soát đường huyết và phòng ngừa biến chứng lâu dài.

CDC Hà Nội