Trẻ em là một trong những đối tượng dễ mắc cúm A và có thể gặp nhiều biến chứng từ bệnh. Vì vậy, cúm A ở trẻ có những triệu chứng như thế nào và cách phòng tránh ra sao là điều mà bất cứ phụ huynh nào cũng nên tìm hiểu, nhằm hạn chế tối đa ảnh hưởng và hậu quả có thể xảy đến với con mình.
Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do vi rút, có khả năng lây lan nhanh trong cộng đồng. Cúm A đa số lành tính và có thể tự khỏi sau 7 - 10 ngày. Tuy nhiên, nhóm đối tượng có nguy cơ cao như trẻ em cần được phòng ngừa cúm A tránh lây nhiễm bởi bệnh có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, viêm màng não...
Cúm A ở trẻ là một trong những bệnh thuộc về đường hô hấp song cũng như đặc tính chung của cúm, triệu chứng có thể xảy ra trên toàn bộ cơ thể:
Đối với đường hô hấp: điển hình là nghẹt mũi, chảy nước mũi, hắt hơi, họng sưng, đau họng, ho.
Trên cơ thể: đau đầu, đau tai, đau mỏi người, chán ăn, có thể cả buồn nôn và đau bụng.
Đối với những trường hợp nhẹ, bệnh có thể kéo dài khoảng 7 - 10 ngày và được khắc phục dần qua điều trị theo triệu chứng. Tuy nhiên, không ít trường hợp bệnh trở nên nghiêm trọng hơn, cụ thể: ho kéo dài, thành từng đợt, đờm ra có lẫn máu. Sốt cao li bì có thể dẫn tới mất nước, co giật. Trẻ mệt mỏi, ngại ăn, ngại bú, tay chân lạnh. Do sức đề kháng kém, trẻ còn có thể gặp nhiều biến chứng nguy hiểm hơn mà nếu không được điều trị đúng, kịp thời có nguy cơ tử vong như viêm phổi, viêm phế quản dẫn tới khó thở rồi suy hô hấp hoặc hen suyễn. Tức ngực và một số vấn đề tim mạch, chẳng hạn viêm cơ tim… Đau bụng, tiêu chảy. Choáng váng, chóng mặt. Viêm tai, nhiễm trùng tai, nhiễm khuẩn.
Ở một số trẻ, tỷ lệ bệnh diễn tiến phức tạp và gây biến chứng cao hơn, bao gồm các bé dưới 5 tuổi mà nguy cơ cao nhất là đối tượng dưới 2 tuổi. Những trẻ chưa được thực hiện việc tiêm vắc xin phòng bệnh cúm. Trẻ sống trong môi trường thường xuyên tập trung đông người, người đang mang bệnh hoặc vùng có dịch. Trẻ không được chú trọng việc đảm bảo vệ sinh cá nhân.
Cúm A lây truyền giữa người với người thông qua dịch tiết đường hô hấp. Khi người bị cúm ho, hắt hơi... vi rút cúm có thể theo dịch tiết ra bên ngoài và phát tán xa khoảng 2 mét trong không khí. Bên cạnh đó, khi người bình thường chạm vào đồ vật, vật dụng có chứa vi rút cúm cũng có nguy cơ lây nhiễm bệnh.
Người mang vi rút cúm có thể truyền cúm cho người khác trước khi xuất hiện các triệu chứng cúm (thời gian ủ bệnh). Thời gian lây truyền vi rút cúm mạnh nhất từ 3 - 4 ngày sau khi phát bệnh. Nhóm đối tượng nguy cơ có thể lây truyền vi rút cúm trong thời gian hơn 7 ngày.
Theo BSCKI Uông Hồng Bích - Phụ trách khoa Nhi, Bệnh viện đa khoa Thường Tín, trẻ mắc cúm A thường có các biểu hiện sau: trẻ sốt cao đột ngột, có thể trên 39 độ C. Sau khi dùng thuốc hạ sốt, trẻ vẫn không hạ thân nhiệt. Ho, sổ mũi, nghẹt mũi, đau họng. Đau đầu, đau nhức cơ thể. Mệt mỏi, uể oải, biếng ăn, quấy khóc. Một số trẻ có thể nôn hoặc rối loạn tiêu hóa. Đặc biệt, cha mẹ không nên chủ quan khi trẻ sốt cao kéo dài, mệt nhiều, thở nhanh, khó thở hoặc có dấu hiệu bất thường.
Bác sĩ thăm khám cho bệnh nhi. (BV)
BSCKI Uông Hồng Bích khuyến cáo: Khi trẻ xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ mắc cúm A, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, đánh giá tình trạng bệnh và hướng dẫn chăm sóc, điều trị phù hợp. Không tự ý sử dụng thuốc hoặc chủ quan theo dõi tại nhà khi trẻ có dấu hiệu trở nặng.
Trong trường hợp trẻ được hướng dẫn điều trị tại nhà, cha mẹ cần cách ly trẻ với mọi người xung quanh để tránh lây nhiễm. Bên cạnh đó, hướng dẫn trẻ che tay khi hắt hơi hoặc ho, tránh để vi rút phát tán, từ đó, giảm nguy cơ lây nhiễm bệnh cho người khác. Khi chăm sóc trẻ, cha mẹ cũng cần thực hiện những cách phòng ngừa lây nhiễm bệnh như rửa tay bằng xà phòng hay đeo khẩu trang...
Cha mẹ đặc biệt lưu ý về việc theo dõi thân nhiệt cho trẻ. Nếu thấy nhiệt độ cơ thể tăng cao đột ngột và có những biểu hiện bất thường đi kèm thì cần nhanh chóng đưa trẻ đến viện để được bác sĩ kiểm tra.
Những triệu chứng của bệnh thường khiến trẻ biếng ăn. Do đó, cha mẹ cần chú ý bổ sung dinh dưỡng để trẻ có đủ năng lượng và tăng cường sức đề kháng. Cha mẹ cho con ăn những món ăn mềm, dễ ăn, dễ tiêu hóa như súp hay các loại cháo... Đảm bảo nấu chín kỹ cho trẻ. Nên cho trẻ ăn khi món ăn còn ấm. Chia nhỏ thành nhiều bữa để trẻ dễ ăn và không có cảm giác sợ ăn. Khi sốt cao, cơ thể có nguy cơ bị mất nước. Chính vì thế, cha mẹ nên cho con uống nhiều nước hơn. Nếu trẻ còn nhỏ và đang bú mẹ, mẹ hãy tăng cữ bú cho trẻ.
Ngoài ra, vệ sinh mũi họng cho trẻ thường xuyên để giúp trẻ giảm nghẹt mũi và cảm thấy dễ chịu hơn. Nên tắm cho trẻ bằng nước ấm và ở nơi kín gió, cho trẻ mặc những bộ đồ rộng rãi và có chất liệu thấm hút tốt. Dùng thuốc cho trẻ theo chỉ dẫn của bác sĩ.
Nếu chăm sóc đúng cách, trẻ có thể hồi phục tốt. Tuy nhiên, cũng có nhiều trường hợp bệnh đột ngột diễn biến nặng và trẻ gặp phải nhiều biến chứng nguy hiểm như viêm màng não, viêm phổi, nhiễm khuẩn thứ phát... và gặp nguy hiểm đến tính mạng. Trẻ dưới 2 tuổi và những trẻ mắc bệnh mạn tính thì nguy cơ gặp phải biến chứng sẽ cao hơn những trẻ em khác.
Để phòng tránh cúm A ở trẻ nhỏ, các bậc phụ huynh cần lưu ý cho trẻ đi tiêm phòng cúm theo hướng dẫn của ngành y tế. Cha mẹ hãy tìm hiểu thông tin và đưa con đến những cơ sở y tế đáng tin cậy để đảm bảo được tiêm vắc xin chất lượng, an toàn, có nguồn gốc rõ ràng. Hướng dẫn và nhắc nhở trẻ rửa tay bằng xà phòng khử khuẩn, đồng thời dùng nước muối sinh lý để vệ sinh mũi họng. Tuy nhiên, cần dùng nước muối sinh lý đúng cách và không nên lạm dụng.
Không nên để trẻ có thói quen đưa tay lên miệng và mũi để hạn chế nguy cơ lây nhiễm vi rút gây bệnh. Thường xuyên vệ sinh nhà cửa, không gian vui chơi, các loại đồ chơi và đồ dùng cá nhân của trẻ. Cho trẻ ăn đầy đủ dưỡng chất. Xây dựng thói quen sống lành mạnh cho trẻ để tăng cường sức đề kháng. Không tự ý sử dụng thuốc nếu không có chỉ định của bác sĩ, đặc biệt là thuốc kháng vi rút Tamiflu chỉ có tác dụng khi được sử dụng trong vòng 48h kể từ khi có triệu chứng cúm.
CDC Hà Nội