Dinh dưỡng là một trong những yếu tố quan trọng giúp người bệnh đái tháo đường kiểm soát đường huyết, duy trì cân nặng hợp lý, cải thiện chuyển hóa và hạn chế nguy cơ biến chứng.
Đái tháo đường là bệnh rối loạn chuyển hóa mạn tính, đặc trưng bởi tình trạng tăng glucose trong máu kéo dài. Bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng đối với tim mạch, thận, mắt và hệ thần kinh, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống.
Đặc biệt, đái tháo đường type 2 thường diễn biến âm thầm, ít biểu hiện triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu. Vì vậy, kiểm tra đường huyết định kỳ, kết hợp với chế độ dinh dưỡng khoa học và vận động thể lực thường xuyên có vai trò quan trọng trong phòng ngừa và kiểm soát bệnh.

Theo ThS.BS Vũ Thị Lan Anh – Phó Trưởng khoa, Phụ trách Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Hà Đông: “Dinh dưỡng hợp lý giúp kiểm soát đường huyết, duy trì cân nặng phù hợp, cải thiện chuyển hóa và giảm nguy cơ biến chứng. Người bệnh không cần kiêng hoàn toàn tinh bột mà cần lựa chọn thực phẩm phù hợp, kiểm soát khẩu phần và cân đối các nhóm chất dinh dưỡng”.
Để xây dựng chế độ ăn phù hợp, ThS.BS Vũ Thị Lan Anh lưu ý người bệnh một số nguyên tắc sau:
Kiểm soát lượng tinh bột trong khẩu phần ăn: Phân bổ lượng carbohydrate hợp lý giữa các bữa ăn trong ngày. Ưu tiên các loại ngũ cốc nguyên hạt, gạo lứt, các loại đậu và thực phẩm giàu chất xơ; hạn chế đường, bánh kẹo, nước ngọt và các loại đồ uống có đường.
Tăng cường rau xanh và trái cây tươi: Bổ sung đa dạng các loại rau củ và trái cây tươi với lượng phù hợp. Nên ăn trái cây nguyên quả thay vì ép lấy nước để tận dụng nguồn chất xơ tự nhiên, đồng thời kiểm soát tốt hơn lượng đường đưa vào cơ thể.
Lựa chọn nguồn chất đạm lành mạnh: Ưu tiên cá, thịt nạc, thịt gia cầm bỏ da, trứng, đậu phụ và các loại đậu. Lựa chọn nguồn đạm đa dạng, phù hợp với tình trạng sức khỏe và nhu cầu dinh dưỡng của từng người bệnh.
Sử dụng chất béo hợp lý: Ưu tiên các loại dầu thực vật như dầu đậu nành, dầu vừng, dầu hạt cải; hạn chế mỡ động vật, thực phẩm chiên rán và các loại thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa.
Hạn chế muối và thực phẩm chế biến sẵn: Giảm sử dụng các món ăn quá mặn, dưa muối, thực phẩm đóng hộp và thực phẩm chế biến sẵn. Đây là biện pháp góp phần kiểm soát huyết áp, bảo vệ tim mạch và chức năng thận.
Bên cạnh đó, người bệnh cần duy trì thói quen ăn đúng bữa, không tự ý bỏ bữa hoặc thay đổi chế độ ăn khi đang sử dụng thuốc điều trị đái tháo đường. Việc điều chỉnh chế độ dinh dưỡng cần được thực hiện phù hợp với tình trạng bệnh và hướng dẫn của nhân viên y tế.
Nhằm nâng cao hiệu quả chăm sóc và điều trị người bệnh đái tháo đường, Khoa Dinh dưỡng – Bệnh viện Đa khoa Hà Đông luôn chú trọng triển khai các hoạt động chuyên môn, phối hợp chặt chẽ với các khoa lâm sàng, hướng tới chăm sóc dinh dưỡng toàn diện và cá thể hóa cho từng người bệnh.
Sàng lọc và đánh giá tình trạng dinh dưỡng: Phát hiện sớm nguy cơ suy dinh dưỡng, thừa cân, béo phì và các vấn đề dinh dưỡng liên quan.
Tư vấn dinh dưỡng cá thể hóa: Hướng dẫn người bệnh lựa chọn thực phẩm, kiểm soát khẩu phần, xây dựng thực đơn phù hợp với tình trạng bệnh lý và nhu cầu dinh dưỡng.
Phối hợp hội chẩn dinh dưỡng: Kết hợp với các khoa lâm sàng trong chăm sóc người bệnh đái tháo đường mắc kèm các bệnh lý như tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, bệnh thận và các bệnh lý khác.
Triển khai chế độ ăn bệnh lý: Hướng dẫn và tổ chức thực hiện chế độ ăn phù hợp cho người bệnh điều trị nội trú, góp phần bảo đảm nhu cầu dinh dưỡng và hỗ trợ quá trình điều trị.
Truyền thông, giáo dục sức khỏe: Tăng cường tư vấn, hướng dẫn người bệnh và người nhà nhận biết, lựa chọn thực phẩm phù hợp, xây dựng thói quen ăn uống khoa học và chủ động kiểm soát bệnh lâu dài.
Để phòng ngừa và kiểm soát bệnh đái tháo đường hiệu quả, Khoa Dinh dưỡng – Bệnh viện Đa khoa Hà Đông khuyến cáo người dân thực hiện tốt những nguyên tắc sau: ăn uống đầy đủ, đa dạng và cân đối các nhóm chất dinh dưỡng; kiểm soát lượng tinh bột, ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt và thực phẩm giàu chất xơ; tăng cường rau xanh, trái cây tươi nguyên quả với khẩu phần phù hợp; hạn chế đường, nước ngọt, bánh kẹo và thực phẩm chế biến sẵn; duy trì cân nặng hợp lý, thường xuyên vận động thể lực; kiểm tra đường huyết định kỳ, tuân thủ hướng dẫn điều trị và tái khám theo chỉ định của bác sĩ.
Đái tháo đường là bệnh mạn tính cần được theo dõi và quản lý lâu dài. Việc phát hiện sớm, duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, vận động thường xuyên và tuân thủ điều trị sẽ giúp kiểm soát bệnh tốt hơn, hạn chế biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Lê Hòa