Tăng huyết áp là bệnh mạn tính phổ biến, được ví như “kẻ giết người thầm lặng” bởi bệnh thường diễn biến âm thầm, ít triệu chứng rõ ràng nhưng có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim, suy tim, đột quỵ, tổn thương thận và suy giảm chức năng nhận thức. Bên cạnh việc tuân thủ điều trị bằng thuốc, xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý và duy trì hoạt động thể lực thường xuyên là những giải pháp quan trọng giúp người bệnh kiểm soát huyết áp, bảo vệ sức khỏe tim mạch và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Người bệnh tăng huyết áp phải cần kiểm soát tốt huyết áp để duy trì huyết áp ở mức ổn định
Theo các bác sĩ, tăng huyết áp liên quan đến nhiều yếu tố nguy cơ, trong đó có những yếu tố có thể thay đổi thông qua điều chỉnh lối sống như hút thuốc lá, chế độ dinh dưỡng không hợp lý, ít vận động thể lực, sử dụng rượu bia và thừa cân, béo phì. Việc kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ, kết hợp tuân thủ điều trị là giải pháp quan trọng giúp phòng ngừa biến chứng.
Tại Bệnh viện đa khoa Gia Lâm, công tác quản lý và điều trị bệnh nhân tăng huyết áp được chú trọng thông qua sàng lọc, quản lý ngoại trú, tư vấn giáo dục sức khỏe và điều chỉnh phác đồ phù hợp với tình trạng bệnh. Người bệnh được hướng dẫn tuân thủ dùng thuốc, không tự ý ngừng điều trị, duy trì lối sống lành mạnh và khám sức khỏe định kỳ. Với các trường hợp nhập viện, bác sĩ tập trung kiểm soát huyết áp, điều trị bệnh lý đi kèm và phòng ngừa biến chứng.
BSCKI Nguyễn Viết Hùng, Phó Trưởng khoa phụ trách Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Gia Lâm cho biết, bệnh nhân tăng huyết áp và các bệnh lý liên quan chiếm khoảng 50–60% tổng số bệnh nhân điều trị nội trú tại khoa. Phần lớn là người cao tuổi, mắc nhiều bệnh nền. Thực tế ghi nhận một số trường hợp nhập viện do biến chứng liên quan đến tăng huyết áp, trong đó có tình trạng không tuân thủ điều trị và chế độ dinh dưỡng chưa hợp lý.
Trong kiểm soát tăng huyết áp, dinh dưỡng giữ vai trò quan trọng, góp phần ổn định huyết áp, kiểm soát cân nặng, cải thiện các chỉ số mỡ máu và giảm nguy cơ tim mạch.
Để kiểm soát huyết áp hiệu quả, người bệnh nên xây dựng khẩu phần ăn đa dạng, cân đối giữa các nhóm thực phẩm, ưu tiên thực phẩm tươi và hạn chế những sản phẩm chế biến sẵn.
Nguyên tắc dinh dưỡng dành cho người tăng huyết áp là bảo đảm đủ năng lượng, vitamin và khoáng chất; giảm natri, tăng cường chất xơ, ưu tiên thực phẩm giàu kali từ nguồn tự nhiên phù hợp, đồng thời hạn chế chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và đường tinh luyện.
Tăng cường rau xanh, quả chín và thực phẩm giàu chất xơ như rau củ, trái cây tươi và ngũ cốc nguyên hạt cung cấp chất xơ, vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể. Người bệnh có thể lựa chọn gạo lứt, yến mạch, bánh mì nguyên cám, các loại đậu, rau lá xanh và trái cây theo mùa. Nên ăn trái cây nguyên miếng thay vì ép hoặc xay lọc bỏ bã để giữ lại chất xơ; nên ăn các loại thực phẩm nhiều acid béo omega 3, cá hồi, cá thu…; các nguồn đạm động vật từ cá, thịt nạc, gia cầm (bỏ da), đạm thực vật như đậu đỗ, đậu nành, các loại hạt; bổ sung thêm calci, vitamin D, magiê...
Một trong những nguyên tắc quan trọng hàng đầu là giảm lượng muối trong khẩu phần ăn hằng ngày. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), lượng Natri tiêu thụ hàng ngày <2000 mg (5g muối/ngày) giúp giảm huyết áp và phòng ngừa các bệnh lý tim mạch. Người bệnh cần hạn chế các thực phẩm chứa nhiều natri như thịt muối, cá khô, đồ hộp, xúc xích, mì ăn liền, thức ăn nhanh, dưa cà muối, các loại nước chấm và nước sốt mặn. Bên cạnh đó, cần giảm sử dụng muối, nước mắm, bột canh và mì chính khi nấu ăn; hạn chế thói quen chấm thêm nước mắm, nước tương hoặc các loại gia vị mặn trong bữa ăn.
Người bệnh không nên ăn mỡ, nội tạng động vật, các loại sản phẩm chế biến sẵn; không uống các loại đồ uống có cồn như bia, rượu…
Bên cạnh chế độ ăn, các bác sĩ khuyến cáo, người bệnh tăng huyết áp phải cần kiểm soát tốt huyết áp để duy trì huyết áp ở mức ổn định, theo dõi huyết áp tại nhà bằng máy đo huyết áp để biết huyết áp có cao hay không. Nên đo huyết áp định kỳ 2 lần/ngày vào mỗi sáng và tối, ghi lại huyết áp để có thể theo dõi trạng thái huyết áp một cách chính xác nhất; tuân thủ theo đúng hướng dẫn của bác sĩ điều trị: dùng thuốc đúng liều, đúng thời gian, tuyệt đối không tự ý thay đổi liều hoặc ngưng thuốc. Đồng thời, kết hợp chế độ dinh dưỡng khoa học, vận động, nghỉ ngơi hợp lý, tránh thức khuya, ngủ đủ giấc.
Thắng Đạt