Bệnh não mô cầu xâm lấn là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính nguy hiểm, có thể tiến triển rất nhanh. Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể chỉ sốt, đau đầu, đau mỏi cơ, buồn nôn hoặc nôn, dễ bị nhầm với các bệnh nhiễm vi rút thông thường. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện viêm màng não hoặc nhiễm khuẩn huyết, dẫn đến sốc nhiễm khuẩn, rối loạn đông máu, suy đa cơ quan và tử vong trong thời gian rất ngắn. Chủ động tiêm vắc xin phù hợp, nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo và thực hiện tốt các biện pháp phòng lây nhiễm là những giải pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, hạn chế biến chứng nghiêm trọng và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Tiêm vắc xin là biện pháp quan trọng chủ động phòng bệnh   .

Chia sẻ thông tin về bệnh não mô cầu, bác sĩ Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm phòng, chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, tác nhân gây bệnh là vi khuẩn Neisseria meningitidis, còn gọi là não mô cầu.

Vi khuẩn này có thể cư trú ở vùng mũi họng của người lành mà không gây triệu chứng. Khi vượt qua hàng rào niêm mạc, xâm nhập vào máu hoặc dịch não tủy, vi khuẩn có thể gây bệnh não mô cầu xâm lấn, thường biểu hiện dưới dạng viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết hoặc đồng thời cả hai.

Não mô cầu lây truyền từ người sang người qua dịch tiết đường hô hấp, đặc biệt khi tiếp xúc gần hoặc kéo dài với người mang vi khuẩn hoặc người mắc bệnh.

Bệnh có thể khởi phát bằng những triệu chứng như sốt, đau đầu, đau mỏi cơ, buồn nôn hoặc nôn. Do các biểu hiện này không đặc hiệu, người bệnh dễ nhầm lẫn với những bệnh nhiễm vi rút thông thường. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn, rối loạn đông máu và suy đa cơ quan, thậm chí tử vong trong thời gian ngắn nếu không được cấp cứu, điều trị kịp thời.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), khoảng 10-15% người mắc bệnh não mô cầu tử vong ngay cả khi được điều trị bằng kháng sinh. Khoảng 1/5 số người sống sót có thể gặp di chứng lâu dài, như giảm thính lực, tổn thương não, rối loạn thần kinh, suy giảm chức năng thận hoặc phải cắt cụt chi.

Do đó, các bác sĩ khuyến cáo người dân cần đặc biệt cảnh giác khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt kèm đau đầu dữ dội, cứng gáy, lơ mơ, co giật, thở nhanh, tay chân lạnh hoặc xuất hiện các chấm, mảng xuất huyết tím trên da không mất khi ấn... Khi có biểu hiện nghi ngờ và tình trạng sức khỏe diễn biến xấu nhanh, cần ngay cơ sở để được khám, điều trị kịp thời.

Đặc biệt, bác sĩ khuyến cáo người dân chủ động tiêm vắc xin phòng não mô cầu. Hiện có các loại vắc xin bảo vệ trước những nhóm huyết thanh khác nhau, trong đó vắc xin MenACWY phòng các nhóm A, C, W, Y và vaccine MenB phòng nhóm B. Hai loại vaccine có phạm vi bảo vệ khác nhau; do đó, việc đã tiêm một loại không đồng nghĩa với việc đã được bảo vệ trước tất cả các nhóm huyết thanh gây bệnh. Độ tuổi được tiêm, số mũi tiêm, khoảng cách giữa các mũi và lịch tiêm nhắc phụ thuộc vào từng loại vắc xin. Phụ huynh nên kiểm tra tiền sử tiêm chủng của trẻ, đồng thời tham khảo ý kiến bác sĩ để lựa chọn vắc xin phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và nguy cơ phơi nhiễm.

Việc tiêm chủng nên được thực hiện sớm, gia đình cần chủ động rà soát lịch sử tiêm chủng và tuân thủ hướng dẫn chuyên môn của cơ sở tiêm chủng về lịch tiêm, số mũi cũng như chỉ định tiêm nhắc.

Bên cạnh tiêm chủng, duy trì vệ sinh cá nhân và môi trường sống là những biện pháp thiết thực giúp hạn chế nguy cơ phơi nhiễm với vi khuẩn não mô cầu. Người dân cần giữ nơi ở thông thoáng, rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho hoặc hắt hơi; hạn chế tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết đường hô hấp và không dùng chung chai nước, cốc uống, bàn chải đánh răng hoặc các vật dụng cá nhân có nguy cơ dính nước bọt. Đồng thời, cần tránh hút thuốc lá và hạn chế tiếp xúc với khói thuốc.

Tại trường học, ký túc xá và các cơ sở tập thể, cần tăng cường truyền thông để học sinh, sinh viên nhận biết dấu hiệu cảnh báo, chủ động tìm kiếm trợ giúp y tế khi có triệu chứng nghi ngờ và phối hợp với cơ quan y tế khi phát hiện trường hợp mắc bệnh.

Đặc biệt, khi có ca bệnh, những người sống cùng nhà, tiếp xúc gần hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết miệng họng của người bệnh cần liên hệ ngay với cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ và xác định chỉ định kháng sinh dự phòng. Nếu thuộc diện được chỉ định, kháng sinh dự phòng cần được sử dụng càng sớm càng tốt theo hướng dẫn của cơ quan y tế.

Thắng Đạt