Khi ngành y tế Thủ đô đang tăng cường các hoạt động truyền thông, giáo dục sức khỏe nhằm giảm thiểu gánh nặng bệnh tật và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe bà mẹ - trẻ em, việc nhận thức đúng và đầy đủ về nguy cơ của cúm trong thai kỳ, cũng như chủ động các biện pháp dự phòng có ý nghĩa quan trọng.
Khi nhiễm vi rút cúm, thai phụ có nguy cơ cao tiến triển thành viêm phổi do vi rút, bội nhiễm vi khuẩn, suy hô hấp cấp. Tình trạng sốt cao kéo dài, mất nước, rối loạn điện giải do cúm cũng gây ảnh hưởng trực tiếp đến tình trạng chung của người mẹ.
Các triệu chứng cần lưu ý bao gồm: sốt, ớn lạnh, rét run; các triệu chứng tại đường hô hấp trên như ho, đau họng, hắt hơi, sổ mũi, nghẹt mũi; triệu chứng toàn thân như đau đầu, đau mỏi cơ, đau khớp, mệt mỏi rõ rệt, suy nhược. Bên cạnh các triệu chứng thông thường, thai phụ và gia đình cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu cảnh báo mức độ nặng, cần đến ngay cơ sở y tế để được cấp cứu và xử trí kịp thời: khó thở, thở nhanh, đau tức ngực, tím môi, đầu chi; sốt cao liên tục không đáp ứng với các biện pháp hạ sốt thông thường; tình trạng ý thức thay đổi, li bì, chóng mặt; nôn nhiều, không dung nạp đường ăn uống dẫn đến nguy cơ mất nước, rối loạn điện giải; xuất hiện cơn co tử cung, đau bụng, ra máu, ra dịch âm đạo bất thường, thai máy giảm hoặc mất so với thường lệ.
BSCKI Lê Vân Anh - Phó khoa Phụ sản, Bệnh viện đa khoa Thường Tín cho biết: Việc tự ý sử dụng thuốc trong thai kỳ tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Nhiều loại thuốc hạ sốt, giảm đau, kháng sinh, thuốc kháng vi rút sử dụng tùy tiện có thể không phù hợp, thậm chí gây tác động bất lợi cho sự phát triển của thai nhi. Đặc biệt, thuốc kháng vi rút cúm nếu có chỉ định cần được cân nhắc giữa lợi ích và nguy cơ, chỉ định đúng thời điểm, đúng liều lượng và phải do bác sĩ chuyên khoa quyết định sau khi thăm khám trực tiếp. Nguyên tắc quan trọng là khi có triệu chứng nghi ngờ cúm, thai phụ cần đến cơ sở y tế để được chẩn đoán xác định, đánh giá mức độ nặng và tư vấn điều trị phù hợp, tuyệt đối không tự điều trị tại nhà.
Từ góc độ y tế dự phòng, việc chủ động phòng ngừa cúm cho phụ nữ mang thai mang lại lợi ích kép, vừa bảo vệ sức khỏe người mẹ, vừa tạo miễn dịch thụ động cho trẻ sơ sinh trong những tháng đầu đời. Do vậy, phụ nữ mang thai cần tiêm vắc xin phòng cúm theo khuyến cáo.
BSCKI Lê Vân Anh nhấn mạnh: “Chúng tôi khuyến cáo tất cả thai phụ, nếu không có chống chỉ định, nên được tư vấn tiêm vắc xin cúm càng sớm càng tốt, có thể tiêm ở bất kỳ tuổi thai nào và nên tiêm trước mùa cúm. Việc tiêm chủng cần được thực hiện tại các cơ sở y tế đủ điều kiện, có khám sàng lọc trước tiêm. Đây là biện pháp dự phòng chủ động, hiệu quả nhất để bảo vệ cả mẹ và bé trước nguy cơ của cúm.”
Bên cạnh đó, phụ nữ mang thai cần tuân thủ đeo khẩu trang khi đến nơi tập trung đông người, cơ sở y tế, phương tiện giao thông công cộng; hạn chế tiếp xúc gần với người có biểu hiện nhiễm trùng đường hô hấp như ho, sốt, hắt hơi… Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch hoặc dung dịch sát khuẩn tay nhanh, đặc biệt sau khi ho, hắt hơi, sau khi tiếp xúc với các bề mặt công cộng. Giữ vệ sinh đường hô hấp bằng cách súc họng bằng nước muối sinh lý, giữ ấm cơ thể, tránh nhiễm lạnh đột ngột.
Đảm bảo chế độ dinh dưỡng hợp lý và nghỉ ngơi khoa học. Phụ nữ mang thai cần duy trì chế độ ăn đa dạng, cân đối, tăng cường thực phẩm giàu protein, vitamin A, C, kẽm và các vi chất dinh dưỡng nhằm nâng cao sức đề kháng. Uống đủ nước, ăn nhiều rau xanh, trái cây tươi. Đảm bảo ngủ đủ giấc, tránh thức khuya, căng thẳng, stress kéo dài làm suy giảm miễn dịch. Duy trì môi trường sống thông thoáng, thường xuyên mở cửa sổ, vệ sinh nhà cửa sạch sẽ.
Tuân thủ khám thai định kỳ và khám ngay khi có dấu hiệu bất thường. Khám thai định kỳ không chỉ giúp theo dõi sự phát triển của thai nhi mà còn là cơ hội để cán bộ y tế tư vấn, phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ. Khi có triệu chứng nghi ngờ cúm, thai phụ cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, không trì hoãn, góp phần giảm thiểu nguy cơ biến chứng nặng.
Cúm ở phụ nữ mang thai không phải là bệnh lý cảm thông thường, mà là bệnh lý cần được quản lý chặt chẽ trong chăm sóc sức khỏe sinh sản. Sự chủ quan, chậm trễ trong chẩn đoán và điều trị có thể dẫn đến những hậu quả đáng tiếc cho cả mẹ và thai nhi. Trong khi đó, một mũi vắc xin cúm được tiêm chủng đúng thời điểm, cùng với việc thực hiện đồng bộ các biện pháp vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường và nâng cao thể trạng, chính là giải pháp chủ động, hiệu quả và bền vững để bảo vệ sức khỏe bà mẹ, trẻ em, góp phần thực hiện mục tiêu nâng cao chất lượng dân số Thủ đô. Vì sức khỏe của mẹ và sự phát triển toàn diện của trẻ ngay từ trong bụng mẹ, mỗi thai phụ, mỗi gia đình và cộng đồng hãy cùng ngành y tế Thủ đô chủ động phòng cúm một cách khoa học và trách nhiệm.
CDC Hà Nội