Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do vi rút cúm A gây ra, có khả năng lây lan nhanh trong cộng đồng. Vi rút chủ yếu lây truyền qua các hạt dịch tiết đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện; nguy cơ lây nhiễm cũng có thể tăng khi tiếp xúc với bàn tay hoặc bề mặt có vi rút rồi đưa lên mắt, mũi, miệng.

Bệnh thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng như sốt, ho, đau họng, sổ mũi, đau đầu, đau mỏi cơ thể và mệt mỏi. Phần lớn người bệnh hồi phục trong khoảng một tuần, nhưng một số trường hợp có thể xuất hiện biến chứng như viêm phổi, suy hô hấp hoặc làm nặng thêm các bệnh lý mạn tính đang mắc. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền là những nhóm có nguy cơ cao mắc cúm nặng.

Trên thực tế, nhiều người vẫn cho rằng cúm A là bệnh thông thường và đánh giá mức độ nghiêm trọng chủ yếu qua nhiệt độ cơ thể. Tuy nhiên, mức độ sốt không phản ánh đầy đủ tình trạng bệnh. Người bệnh có thể không sốt cao nhưng vẫn xuất hiện tổn thương đường hô hấp, khó thở hoặc diễn biến nặng, đặc biệt khi có bệnh lý nền.

Theo các bác sĩ, ở người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), đường thở thường bị viêm và tắc nghẽn kéo dài, khiến chức năng hô hấp suy giảm. Khi mắc cúm A, tình trạng viêm đường hô hấp và tăng tiết dịch có thể làm nặng thêm tình trạng tắc nghẽn sẵn có. Đồng thời, tổn thương phổi do cúm có thể làm giảm khả năng trao đổi khí, khiến người bệnh nhanh chóng rơi vào suy hô hấp.

Người dân cần chú ý theo dõi diễn biến bệnh, đặc biệt ở những trường hợp có nguy cơ cao. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu chuyển nặng và đưa người bệnh đến cơ sở y tế kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong điều trị, hạn chế nguy cơ biến chứng.

Tiêm vắc xin cúm hàng năm là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế các biến chứng nghiêm trọng. WHO khuyến cáo người dân nên tiêm phòng cho trẻ em từ 6 tháng đến 5 tuổi, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính và nhân viên y tế. Do vi rút cúm liên tục biến đổi và khả năng bảo vệ của vắc xin giảm dần theo thời gian, việc tiêm nhắc lại hàng năm giúp tăng cường khả năng phòng bệnh.

Bên cạnh việc tiêm chủng, mỗi người dân cần duy trì các biện pháp vệ sinh cá nhân và phòng lây nhiễm trong sinh hoạt hàng ngày như:

Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, nhất là sau khi ho, hắt hơi, xì mũi, trước khi ăn và sau khi tiếp xúc với người bệnh.

Che miệng, mũi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay khi ho, hắt hơi; bỏ khăn giấy đã sử dụng đúng nơi quy định và vệ sinh tay sau đó.

Thường xuyên mở cửa thông gió khi điều kiện phù hợp, vệ sinh các bề mặt thường xuyên tiếp xúc và hạn chế đến nơi đông người, kín gió khi không cần thiết.

Khi có triệu chứng nghi ngờ cúm, nên hạn chế tiếp xúc gần, nghỉ ngơi tại nhà nếu có thể và đeo khẩu trang khi cần tiếp xúc với người khác, đặc biệt là người thuộc nhóm nguy cơ cao.

Ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, uống đủ nước, ngủ đủ giấc và duy trì hoạt động thể lực phù hợp để hỗ trợ sức khỏe.

Khi xuất hiện các triệu chứng như sốt, ho, đau họng, sổ mũi, đau mỏi cơ thể hoặc mệt mỏi đột ngột, người dân cần theo dõi sát tình trạng sức khỏe. Người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người mắc các bệnh mạn tính như COPD, hen phế quản, bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch nên được tư vấn y tế sớm khi nghi ngờ mắc cúm để đánh giá nguy cơ và hướng dẫn điều trị phù hợp.

Đặc biệt, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu như khó thở, thở nhanh, đau tức ngực, tím môi, lú lẫn, li bì bất thường hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi nhanh chóng. Với trẻ em, những biểu hiện như khó thở, rút lõm lồng ngực, li bì, co giật, không uống được hoặc có dấu hiệu mất nước cần được xử trí y tế kịp thời.

Đối với người mắc bệnh nền, gia đình cần chú ý những thay đổi so với tình trạng sức khỏe thường ngày, chẳng hạn khó thở tăng lên, ho nhiều hơn, giảm khả năng vận động hoặc các triệu chứng của bệnh mạn tính trở nên nghiêm trọng. Không nên chờ đến khi sốt cao mới đưa người bệnh đi khám.

Trong quá trình chăm sóc, người bệnh cần nghỉ ngơi, uống đủ nước nếu không có chống chỉ định và sử dụng thuốc theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Không tự ý mua thuốc điều trị, đặc biệt là kháng sinh, khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Kháng sinh không có tác dụng tiêu diệt vi rút cúm; việc sử dụng thuốc kháng vi rút cần được bác sĩ đánh giá và chỉ định phù hợp, nhất là đối với người có nguy cơ cao hoặc có biểu hiện bệnh nặng.

Chủ động tiêm vắc xin, thực hiện vệ sinh cá nhân, hạn chế lây nhiễm và đi khám đúng thời điểm là những biện pháp thiết thực giúp mỗi người bảo vệ sức khỏe của bản thân, gia đình và cộng đồng trước bệnh cúm A.

CDC Hà Nội