Theo Bệnh viện Thanh Nhàn, 6 lưu ý dinh dưỡng quan trọng cho người bệnh suy tim bao gồm: Thứ nhất, ăn giảm muối - giảm gánh nặng cho tim. Ăn quá nhiều muối khiến cơ thể giữ nước, làm tăng thể tích dịch tuần hoàn, có thể khiến tình trạng phù và khó thở trở nên nghiêm trọng hơn. Do vậy, người bệnh nên hạn chế muối, nước mắm, nước tương, bột canh, mì chính và các loại gia vị mặn. Hạn chế dưa muối, cà muối, cá khô, thịt muối, xúc xích, giò chả và thực phẩm chế biến sẵn. Không ăn quá mặn, hạn chế chấm thêm nước mắm, nước tương trong bữa ăn. Ưu tiên thực phẩm tươi, chế biến bằng cách luộc, hấp, nấu hoặc áp chảo ít dầu. Sử dụng hành, tỏi, gừng, chanh và rau thơm để tăng hương vị món ăn. Giảm muối đúng cách giúp hạn chế giữ nước và hỗ trợ kiểm soát suy tim.
Thứ hai, kiểm soát lượng nước theo hướng dẫn của bác sĩ. Người bệnh suy tim, đặc biệt khi có phù hoặc ứ dịch, cần chú ý lượng nước đưa vào cơ thể. Không tự ý uống quá nhiều nước trong ngày. Nếu bác sĩ chỉ định hạn chế dịch, cần tuân thủ đúng lượng dịch được hướng dẫn. Tổng lượng dịch cần tính cả nước lọc, sữa, nước canh, súp, cháo loãng và các đồ uống khác. Chia lượng nước uống thành nhiều lần trong ngày, tránh uống quá nhiều cùng một lúc. Không tự ý hạn chế nước quá mức khi chưa có chỉ định. Không phải tất cả người bệnh suy tim đều cần hạn chế dịch. Mức dịch phù hợp phụ thuộc vào tình trạng suy tim, nồng độ natri máu và chức năng thận.
Thứ ba, ăn đủ chất để duy trì sức khỏe và khối cơ. Người bệnh suy tim cần được cung cấp đầy đủ năng lượng và chất dinh dưỡng để duy trì thể trạng, phòng ngừa suy dinh dưỡng và giảm mất khối cơ. Người bệnh nên lựa chọn chất bột đường như cơm, cháo, khoai, ngũ cốc… phù hợp. Chất đạm như cá, thịt nạc, thịt gà bỏ da, trứng, đậu phụ. Chất béo tốt như dầu ô liu, dầu đậu nành, dầu lạc và các loại hạt phù hợp. Rau xanh và trái cây tươi, đa dạng theo khả năng dung nạp và tình trạng kali máu. Bên cạnh đó, hạn chế mỡ động vật, nội tạng động vật; thịt chế biến sẵn, đồ ăn nhanh; thực phẩm chiên rán nhiều dầu mỡ; bánh kẹo, nước ngọt và thực phẩm nhiều đường, đặc biệt ở người bệnh có đái tháo đường hoặc thừa cân.
Thứ tư, chú ý kali và chức năng thận. Một số thuốc điều trị suy tim có thể làm thay đổi nồng độ kali máu. Vì vậy, không tự ý sử dụng viên bổ sung kali hoặc thực phẩm bổ sung chứa kali. Không tự ý thay muối ăn bằng muối kali. Người bệnh có suy thận hoặc tăng kali máu cần điều chỉnh lựa chọn rau quả theo tư vấn của nhân viên y tế. Thực hiện xét nghiệm điện giải và chức năng thận theo chỉ định.
Thứ năm, chia nhỏ bữa ăn - ăn uống vừa sức. Người bệnh suy tim thường dễ mệt, khó thở khi gắng sức và có thể ăn uống kém. Do đó, nên chia thành 4 - 5 bữa nhỏ nếu ăn nhiều trong một bữa khiến người bệnh khó chịu. Ăn chậm, nhai kỹ, tránh ăn quá no. Lựa chọn món ăn mềm, dễ tiêu hóa, phù hợp khả năng ăn uống. Không bỏ bữa, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người bệnh có nguy cơ suy dinh dưỡng.
Thứ sáu, theo dõi cân nặng và tình trạng phù hằng ngày. Người bệnh và gia đình cần theo dõi cân nặng hằng ngày vào cùng một thời điểm, tốt nhất vào buổi sáng sau khi đi vệ sinh. Quan sát tình trạng phù chân, phù mắt cá chân và bụng to lên. Chú ý các biểu hiện khó thở tăng, khó thở khi nằm hoặc mệt nhiều hơn. Báo nhân viên y tế khi cân nặng tăng nhanh, khoảng 2kg trong 2 - 3 ngày hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường.
Suy tim đòi hỏi người bệnh phải điều trị lâu dài và duy trì chế độ sinh hoạt khoa học. Bên cạnh việc tuân thủ dùng thuốc, tái khám đúng hẹn và vận động phù hợp, dinh dưỡng hợp lý là yếu tố không thể thiếu giúp kiểm soát triệu chứng, hạn chế nguy cơ bệnh tiến triển nặng. Người bệnh không nên tự ý áp dụng chế độ ăn kiêng hoặc hạn chế nước theo kinh nghiệm truyền miệng mà cần tham khảo ý kiến bác sĩ, nhân viên dinh dưỡng để xây dựng thực đơn phù hợp. Sự phối hợp giữa điều trị, dinh dưỡng và theo dõi sức khỏe hằng ngày sẽ góp phần giúp người bệnh sống khỏe hơn, chủ động kiểm soát bệnh và phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm.
CDC Hà Nội